Şebnem Bıçak İle Başarı Sohbetleri

Öncelikle herkesin geçmiş bayramını kutluyorum. Pazar günü sohbetimize farklı bir renk katarak Yaşar Ateşsoy hocamızla Liderlik üzerine konuşacağız.

Şebnem Bıçak İle Başarı Sohbetleri

Yaşar hocam öncelikle hoş geldiniz, kendinizi tanıtır mısınız lütfen.

Şebnem hocam hoş bulduk. 17 yıl Başbakanlıkta ve Milli Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında ve TBMM’nde Basın ve halkla ilişkiler Müşavirliği, Stateji ve Konsept Danışmanlığı ve konuşma metni yazarlığı yaptım. 45 yıllık gazetecilik mesleği boyunca yerel ve ulusal gazetelerde muhabirlik ,yazarlık ve yöneticilik yaptım. Röportaj Dalı Türkiye Birinciliği ödülü ve Sürekli Basın Kartı sahibiyim. 2009 yılında Başbakanlıktan emekli olduğumdan itibaren üniversitelerde liselerde kurumlar ve ailelerle liderlik, liyakat ve yönetim eğitimleri, seminer ve konferanslar veriyor ve danışmanlık yapıyorum. 11yılda tamamını gönüllü olarak yaptığım 94 üniversite programında 1,5 milyon öğrenci ile buluştum. 2020 den itibaren Karadeniz Teknik Üniversitesi Kariyer Bölümünde Liderlik, Liyakat ve Yönetim Eğitmenliği yapıyorum.

Hocam harika çalışmalar bunlar. Canı gönülden tebrik ediyorum. İzlinizle röportajımıza başlamak istiyorum.

Tabi ki hocam başlayalım lütfen.

İlk soru herkesin en çok sorduğu sorulardan biri. Lider doğulur mu Lider olunur mu?

Liderlik konusunun yazılıp konuşulduğu hemen her yerde bu soru, halâ gündemde yer alıyor. Oysa, uzunca zamandan beri konuyla ilgili çalışanlar, düşünüp fikir üretenler başka sorularla ve cevaplarla ilgileniyor. Bunlar arasında “evet, lider doğulur” diyenler de pek çok.. “Lider olunur” diyenler de..

Ben, iki sorunun da dışında düşünüyorum ve çalışıyorum. Şöyle ki, asıl mesele “lider” değil, “liderlik”tir. Ve “liderlik”, bir süreçtir.. Bu bağlamda liderlik tanımı da değişmiştir.. Artık “bir kurumun, kuruluşun; topluluğun, toplumun en tepesindeki, en önündeki seçilmiş ya da atanmış kişi liderdir” tanımları, sadece “CEO”lar  için yapılmaktadır.Benim tanımım şöyle: “Liderlik, her insanın özünde var olan başarı ve mutluluk cevheridir. Bu cevheri keşfedip de doğru işlemek bir süreçtir. Bu süreç de sınırlı değildir.”

Hangi özelliklere sahip insanlar liderdir?

Liderlik, gerçekten ve sadece insanlar için söz konusudur. Mitlerde, efsanelerde, masallarda veya kurmaca öykülerde kullanıldığı gibi güçlü hayvanlar ya da sadece güç sahibi –ama adaletsiz, merhametsiz- insanlar için de kullanılmasını yanlış ve gereksiz buluyorum. Meselâ, Peter Drucker’in görüşüne katılıyorum: “Hitler bir lider değildir”. Bu bilgilerden hareketle; insanı insan yapan özellikleri kendini, ailesini, toplumu ve sorumlu olduğu işini doğru yapmak ve yönetmek becerisi olarak değerlendirenlerin lider olabildiklerini düşünüyorum. Yani, nerede olursa olsun, “daha çok insan olabilmeyi becerenler” liderdir..

Liderlerin sürekli çalışması gereken bir konu var mı?

Elbette. Mesleğinde, işinde, ihtisas yaptığı alanda kendisine, ailesine ve insanlığa iyi, doğru ve faydalı iş ve hizmet üretebileceği her konu, liderlerin önceliğidir. Mesela, kendi hayatının liderliği için insan, kendini doğru tanımak ve sağlıklı, temiz, düzgün, doğru yaşama becerilerini geliştirmek, sürekli çalışma konusudur bana göre. İlk akla gelen, bütün yönleriyle doğru ve etkili iletişim becerilerini sürekli geliştirmek gayretidir.

Liderlik çocuklukta öğrenilmesi gereken değerlerle bir bütün mü?

Elbette… Anne karnından itibaren çocukluk çağı, her insanın, yetişkinliğe temel hazırlık çağı olarak bilinir. Ruhsal öğrenimi ve bedensel eğitimi doğru ve düzenli sağlanan çocukluk yılları, ileriki yaşlarda, hangi alanda liderlik yaparak yaşayacağını belirlediği gibi, bunu nasıl bir üslupla yapacağını da belirliyor. “Yedisinde ne ise, yetmişinde de odur” sözünü çok anlamlı ve değerli buluyorum.

Kimlere lider diyebiliriz?

Yukarıda da değindiğim gibi; kendisine, ailesine, mesleğini icra ettiği işine ve yaşadığı topluma ve dünyaya iyi, güzel ve doğru iş ve hizmetler üreten. Bu konuda örneklik sergileyen insanların liderlik uyguladığını söyleyebiliriz.

Lider olduğu zannedilen ama Liderlik özelliği olmayan kişiler nasıl insanlardır?

Çok kısa ve öz bir cevap vermek yeterlidir diye düşünüyorum: Sevgisiz, saygısız, adaletsiz, merhametsiz ve kibirli insanlar…

Liderlik kitapla eğitimle öğrenilir mi?

Elbette. Hem öğrenilir, hem geliştirilir. Ama sadece “kitapla” değil. Mizahi yaklaşımla örnek vermek gerekirse; “sadece kitaptan yüzme öğrenip de boğulmayan yoktur” deriz biz. Üstelik, piyasada bolca revaçta tutulan ve kapağında “lider-liderlik” ibareleri bulunan kitapları okuyarak.Ve bu kitapların içeriklerinden alıntılanarak uygulanan kurslardan öğrendikleriyle “lider olduğunu” söyleyene rastlamadım. Liderlik bir süreçtir. Her insan için. Kendi hayatında ve seçtiği meslek ve alanda. Ömür boyu deneyimleyerek öğrenmeyi ve geliştirmeyi gerektiren bir süreç.

İleri görüşlülük nasıl kazanılır?

Hayat yolculuğunun –yaşadıkça ve yaptıkça öğrenerek bildiğimiz- bir gerçeği vardır: Hayat ileri doğru yaşanır. Dün-bugün-yarın dengesini akıl, bilim ve deneyimlerle özümseyerek. Atatürk, liderlik anlayışı ve uygulamalarına ilişkin söyle demiştir: “Yolunda yürüyen bir yolcunun, yalnızca ufku görmesi kâfi değildir. Ufkun ötesini de görmesi gerekir.”

Peki nasıl?

Burada da, İngiliz Liderlerinden Churchill’den bir alıntı yapalım: “Ne kadar uzağı, ileriyi görmek istiyorsanız, o kadar geriye bakmalısınız.” Umarım, yeterince anlatabildim. Peygamber Efendimiz ve Hz Ali Benim bildiğim en iyi iki Lider bu Pencereden bakarsak onların en önemli liderlik özelliklerinden biri işi ehline vermek Bir liderin işi ehline vermesi için hangi özelliklere sahip olması gerekir

Hazreti Peygamber’in liderliği konusunda yazılmış bir tek kitap var; onu da bir İngiliz yazmış. Çalışmalarını ve eserlerini hayranlık ve ilgiyle takip ettiğim John Adair, “Hazreti Muhammed Örneğinden Hareketle Lider” adını verdiği 128 sayfalık kitabında, ilginç bir tespit yapıyor ve “Hazreti Muhammed’in liderlik vizyonu, ‘eminlik’tir” diyor. Bizde pekçok çalışmada ısrarla yapıldığı gibi, “sadece ibadet eden ve öğütleyen” bir Peygamber algısının ötesinde “insan, kul, baba, çalışan, yaşayan.” normal bir “örnek insan”ın liderliğini anlatıyor.

Günümüzde liderlik özelliklerinden bahseden her ilgili kişi ve kaynak, “güven ve güvenirliği” öne çıkartıyor. Yani “emîn”lik. Hazret-i Ali’nin liderliği de, örnek aldığı Peygamber’i, kendi kişilik ve hayat anlayışı, üslûbu ile modellemesi olarak görülebilir. Kendisinden her bahsedildiğinde “elinde ya da belinde kılıçla” imajine edilmesi. Veya katıldığı savaş ve cenkler anlatılarak tanıtılmağa çalışılması. Bizzat yazdığı liderlik, kariyer, yönetim, liyakat içerikli “Nehc-ül Belâga” adlı kitabını okumayanların işi olarak görünüyor. Oysa “Devlet Adamlarına Nasihatler” adıyla özeti çıkartılan kitap, bu alanda çalışan ve kafa yoranların mutlaka -ve sürekli- okuması; ilgili bölümlerde üniversitelerde okutulması gereken bir kaynak eser.

Liderlerin çalışanları liderlerle nasıl iletişim kurarlar problemleri rahatlıkla liderlere söyleyebilirler mi?

Bu soruda kastedilen “lider”in, bir kamu ya da özel sektör işyeri yöneticisi olduğunu anlıyorum. Kişisel ve kurumsal iletişim becerilerinin geliştirildiği. Doğru uygulandığı ve özellikle kurum kültürünün yerleşik, uygulanabilir olduğu işyerlerinde bu iletişim süreci sağlıklı işliyor. Pandemi sürecinde hemen bütün yönleriyle yeniden düzenlenen çalışma hayatında etkili ve doğru iletişim konusu da tekrar ele alınıyor. Takip edebildiğimiz kadarıyla daha çok, hiyerarşik ilişki ve iletişim düzenleri yerini, pekçok konuda olduğu gibi, dijital işleyişe terkediyor…

Eğer yetkili yönetim konumundaki kişi, gerçek anlamda “lider” ise.. Liderlik anlayışı ve uygulamaları ile yönetim işini yapıyorsa, çalışanların her konuda rahat iletişimi de vardır ve sorun üretimi asgari düzeydedir.

Liderlerin aile hayatı nasıl olmalı ailelerine vakit ayırabilirlermi

Esasen, liderlerin başarı için öncelikli motivasyon kaynağının aile olduğuna inanırım. Başarılı bir liderlik için olmazsa olmaz üç şey; “sağlam bir aile yapısı, profesyonel bir meslek ve bu mesleğini uygulayarak hayatını kazandığı başarılı bir iş hayatı.”Bu unsurları düşünerek soruyu cevaplamak gerekirse; evet, liderler her şartta ailelerine öncelik vermelidir. Bunu hassasiyetle yapabilenlerin de, “ebeveyn liderliği” becerilerini geliştirmiş, güçlendirmiş ve uygulamayı başarmış olduklarını söylemeliyim.

Sayın hocam muazzam ve çok doğru bir tanımlama. Aslında dedikleriniz bir anlamda kendi yaşamına liderlik eden herkes için önemli öğretiler.

Gençlere başarı ve irade konusunda nasıl öğütler verirsiniz

Tarihte bütün başarılı olmuş insanların üç ortak özelliği olduğunu biliyorum:

1-Bir hayat hedefline sahipler.

2-Mazeretsiz ve bahanesiz, çok çalışıyorlar.

3-Yeterli ve az uyuyorlar.

Yıllardan beri, daha çok gençlerle bire bir çalışmağa özen gösteren bir düşünce adamı olarak gençlere ilk söyleyeceğim (öğüt; akıllı davranmak tavsiyesidir) hususlar:

1-Kendilerini doğru ve çok iyi tanımaları.

2-Yaşadıkları ve yaşayacakları 21’nci Yüzyıl’ı bütün yönleriyle doğru tanımaları.

3-Mazeretsiz, bahanesiz; “ama”sız, “fakat”sız..Düzenli, hedef planlı ve sabırlı çok çalışmaları.

Bütün bunlar zor görünebilir. Ancak akıl ve irade birliği; “zor ama imkânsız değil” dedirtecektir.

Son olarak;

1-Satranç ve basketbol öğrenmelerini; basketbol oynamasalar bile “oyun kuralları sistemi”ni ve bilhassa “on bin tekrar kuralı”nı çok iyi öğrenmelerini,

2-Ord. Prof. Ali Fuat Başgil’in, “Gençlerle Başbaşa”, A. Şerif İzögren’in “Avucunuzdaki Kelebek” ve Jules Payot’un “İrade Terbiyesi” (Bu kitap, Cemil Meriç’in de rehber-başucu kitabıdır) kitaplarını sürekli okumalarını ve öğrendiklerini uygulamalarını tavsiye ederim.

Hocam bu dedikleriniz şu an bizleri okuyan genç arkadaşlarıma ve tabi ki ailelerine ciddi katkılar sağlayacaktır. Hatta her bir sorunun cevabı okuyucular tarafından daha detaylı araştırılırsa önemli çalışma notlarıyla devamlı geliştirilerek uygulanarak başarı ve yaşamın en güzel enerjisi özgüveni arttıracaktır. Hocam yılların bilgi ve deneyimini bizlerle paylaştığınız için çok teşekkür ediyorum.

Okuyucularla haftaya tekrar başka bir başarı öyküsünde buluşmak dileğiyle

Her başarı ona talip olan ve başarıya ciddiyetle adanmış iradeli insanlarındır diyorum. Sevgilerimle. Şebnem Bıçak.

YORUM EKLE
YORUMLAR
ROPORTAJ DA SELFİ
ROPORTAJ DA SELFİ - 4 ay Önce

şebnem hanımda kendine selfi yapmış ne kadarda güzelim diye....röpartajda bu foto çok ilgili olmuş

Yaşar Ateşsoy
Yaşar Ateşsoy - 4 ay Önce

Şebnem Hocam.. Okuyanlar için yararlı olması ümidiyle, emeğiniz ve zahmetiniz için teşekkür ediyorum.

SIRADAKİ HABER

banner103