Tarihte Bugün: 4 Ocak

Ünlü Avusturyalı fizikçi Erwin Schrödinger, 4 Ocak 1961'de hayatını kaybetti.

Tarihte Bugün: 4 Ocak

Erwin Rudolf Josef Alexander Schrödinger, kuvantum mekaniğine olan katkılarıyla, özellikle de 1933'te kendisine Nobel Ödülü kazandıran Schrödinger Denklemi'yle tanınır. Schrödinger'in kedisi diye bilinen düşünce deneyini önermiştir.

Schrödinger, Viyana'nın Erdberg ilçesinde, Rudolf ve Georgine Emilia Brenda Schrödinger'in tek çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası bir mumlu bez imalatçısı ve botanikçiydi.

1898 yılında girdiği Kraliyet Akademik Lisesi'nden (Akademisches Gymnasium) 1906'da yüksek başarıyla mezun oldu ve aynı yıl Viyana Üniversitesi'nin fizik bölümüne kabul edildi.

Burada, öğretmenleri Franz Serafin Exner ve Friedrich Hasenöhrl'ün fikirlerinden etkilendi, Friedrich Kohlrausch'un gözetiminde deneysel çalışmalar yaptı. 1910'da mezun olan Schrödinger, bir yıllık askerlik hizmetinden sonra üniversiteye geri döndü ve 1911'de Exner'in yanında asistan olarak çalışmaya başladı. 1914'te I. Dünya Savaşı başlayınca tekrar askere çağrıldı ve İtalya cephesine yollandı.

Savaşın bitişinden sonra Viyana'ya dönen Schrödinger, radyoaktif bozunum ve kristal yapıların dinamikleri üzerinde çalışmaya başladı.

Mart 1920'de Annemarie Bertel ile evlendi, ve aynı yıl içinde Stuttgart'ta doçentliğini aldı. 1921'de Breslau Üniversitesi'ne geçti ve burada profesör oldu, fakat Breslau'da birinci yılını doldurmadan bu sefer Zürih Üniversitesi'ne geçti.

Zürih'te geçirdiği altı yıl boyunca renkli görüşün fizyolojisinden termodinamik problemlerine pek çok değişik konu üzerinde çalıştıysa da, atomaltı parçacıkların mekaniği üzerine yazdığı ve 1926'da arka arkaya yayımladığı altı makalesiyle uluslararası üne kavuştu. Bugün kendi adıyla anılan ve kuvantum mekaniğinin en önemli sonuçlarından biri olan Schrödinger Denklemi'ni de ilk kez bu makalelerde ortaya koydu.

1927'de kısa bir süre ABD'deki Wisconsin Üniversitesi'nde ders verdikten sonra, Berlin Üniversitesi'ne gelerek fizik bölümü başkanlığını Max Planck'tan devraldı. Yahudi olmadığı halde, Almanya'da yükselen ırkçı Nazi iktidarından rahatsız olduğu için 1933'te İngiltere'ye taşındı ve Oxford Üniversitesi'nde profesör oldu. Aynı yıl, Paul Dirac ile beraber Nobel Fizik Ödülü'nü aldığını öğrendi.

Schrödinger, Oxford'da iki kadınla beraber yaşıyor (karısı Annemarie ve bir başka fizikçiyle evli olan metresi Hilde), bu durum da üniversitede tepkiyle karşılanıyordu. Baskıdan sıkılan Schrödinger, 1934 baharında Princeton Üniversitesi'nde ders vermeye başladı, fakat buradan gelen iş teklifini, muhtemelen benzer sosyal baskılardan çekindiği için reddetti.

1935'te, bugün Schrödinger'in kedisi adıyla bilinen meşhur düşünce deneyini de içeren üç kısımlı bir deneme yazısı yayımladı.

1936'da memleketi Avusturya'ya dönüp Graz Üniversitesi'nde işe giren Schrödinger, 1938 yılında Naziler'in Avusturya'yı işgal etmesiyle zor bir duruma düştü.

Graz Üniversitesi'nin adı Adolf Hitler Üniversitesi olarak değiştirildi ve üniversitenin başına Nazi sempatizanı bir rektör getirildi. Schrödinger, yeni rektörün tavsiyesi üzerine üniversite senatosuna bir mektup yazarak 1933'teki muhalefetini geri çektiğini açıkladıysa da (sonradan bu mektuptan dolayı büyük utanç duyacak ve Einstein'dan bizzat özür dileyecekti), işini kaybetmekten ve muhalif olarak mimlenmekten kurtulamadı.

1938 sonunda karısıyla beraber apar topar Roma'ya kaçan Schrödinger, oradan önce Belçika'daki Gent Üniversitesi'ne, sonra da yeni kurulan Dublin İleri Araştırmalar Enstitüsü'ne geçti.

Dublin'e 1939 sonbaharında gelen Schrödinger, burada 17 sene kalacak ve İrlanda vatandaşlığına geçecekti.

1944'te yazdığı Hayat Nedir? başlıklı kitabında organizmaların genetik şifresini ihtiva eden karmaşık bir molekül fikrinden bahsetti. 1950'lerde DNA molekülünün yapısını çözen (ve bu çalışmalarıyla 1962'de Nobel Tıp veya Fizyoloji Ödülü'ne layık görülen) Francis Crick ve James Watson ayrı ayrı yazdıkları anılarında, Schrödinger'in kitabından etkilendiklerini açıkça belirtmişlerdir.

Schrödinger Dublin'de kaldığı süre boyunca, fiziğin değişik alanlarını birleştirecek bir "birleşik alan teorisi" kurabilmek için uğraştı ve bu konuda Einstein'la yazışmaya başladı.

1947'de başarıya ulaştığını zannederek akademik çevrelere ve İrlanda basınına fizikte çığır açacak yeni bir teori geliştirdiğini ilan etti. Ne var ki kısa süre sonra teorisinin hatalı olduğu anlaşıldı. 1954'te yazdığı Doğa ve Yunanlılar adlı kitabında Antik Yunan felsefesi ve bilimiyle ilgili yaptığı araştırmaları anlattı.

Schrödinger'in aşk hayatındaki skandallar İrlanda'da da devam etti. Öğrencileriyle ilişkiler yaşadı, ve iki ayrı İrlandalı kadından iki tane gayrımeşru çocuğu oldu.

1956'da Viyana'ya dönen Schrödinger, birleşik alan teorisi ve genel görelilik kuramı üzerinde çalışmaya devam etti. 1961 yılında yayımlanan son kitabı Dünya Görüşüm'de hinduizm felsefesine oldukça yakın olan kendi dünya görüşünü anlattı.

4 Ocak 1961'de (73 yaşında) tüberküloz nedeniyle hayata gözlerini yumdu, ve vasiyeti üzerine Avusturya'nın batısında bulunan Alpbach kasabasında toprağa verildi.

Başka neler oldu:

    * 1610 - Sultanahmet Camiinin temeli atıldı.

    * 1755 - Haliç dondu.

Videoyu Oynat

    * 1885 - İlk başarılı apandisit ameliyatı Dr. William W. Grant tarafından hastası Mary Gartside'a gerçekleştirildi.

    * 1896 - Utah, Amerika Birleşik Devletleri'nin 45. eyaleti oldu.

    * 1911 - Babıali yangını.

    * 1932 - Hindistan'da Mahatma Gandhi tutuklandı.

    * 1939 - Japonya'da Faşist Hiranuma başbakan oldu.

    * 1944 - Sovyet askerleri savaş öncesinin Polonya sınırını geçti.

    * 1948 - Burma, İngiltere'den bağımsızlığını kazandı.

    * 1950 - "Hastalık ve Analık Sigortası Kanunu" kabul edildi.

    * 1951 - Çin Halk Cumhuriyeti ve Kuzey Kore birlikleri Seul'ü işgal etti.

    * 1954 - Cumhurbaşkanı Celal Bayar, Kayseri'de Türkiye'nin ilk işçi bankasını açtı.

    * 1961 - Bakanlar Kurulu toplu olarak istifa etti.

    * 1962 - Amerika Birleşik Devletleri Başkanı John F. Kennedy, Vietnam'a daha fazla asker göndereceklerini açıkladı.

    * 1967 - Irak petrol boru hattı açıldı.

    * 1969 - Her türlü ırk ayrımcılığının kaldırılmasına dair uluslararası sözleşme imzalandı. Türkiye bu sözleşmeyi 2001'de onayladı.

    * 1972 - Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı bir açıklama yaptı. Buna göre, arananları ihbar edenlere 100 bin lira verilecekti.

    * 1982 - 100 bin kişinin yurtdışına çıkması yasaklandı.

    * 1987 - Washington, D.C.'den Boston'a giden bir yolcu treni bir başka trenle çarpıştı: 16 kişi öldü.

    * 1990 - Pakistan'ın Sindh bölgesinde bir yolcu treni, bir yük treni ile çarpıştı: 300 kişi öldü.

    * 1991 - Grevdeki yaklaşık 70 bin maden işçisi Zonguldak'tan Ankara'ya yürüyüşe geçti.

    * 1996 - Ümraniye E-Tipi Cezaevi'nde çıkan olaylara askerlerin müdahalesi sonucu 3 kişi öldü, 67 kişi yaralandı.

    * 2004 - Dr. Miheil Saakaşvili, Gürcistan devlet başkanlığına seçildi.

    * 2006 - İsrail başbakanı Ariel Sharon ikinci kez kalp krizi geçirdi. Yetkilerini başbakan yardımcısı Ehud Olmert devraldı.

Tarihte bugün doğanlar

    * 1643 - Isaac Newton, İngiliz matematikçi (ö. 1727)

    * 1725 - Petro Aleksandroviç Rumyantsev, Rus general (ö. 1796)

    * 1785 - Wilhelm Grimm, Alman masal yazarı (ö. 1859)

    * 1809 - Louis Braille, Fransız eğitimci (ö. 1852)

    * 1900 - Nazlı Ecevit, Türk ressam (ö. 1985)

    * 1914 - Jane Wyman, ABD'li aktris

    * 1929 - Özcan Başkan, Türk dilbilimci profesör, bilim adamı (ö. 1997)

    * 1932 - Carlos Saura, İspanyol film yönetmeni

    * 1942 - John McLaughlin, İngiliz müzisyen

    * 1980 - Bobbi Eden, Hollandalı aktris, aynı zamanda porno film oyuncusu

    * 1984 - İbrahim Akın, Türk futbolcu

Tarihte bugün ölenler

    * 1831 - James Monroe, ABD Başkanı (d. 1758)

    * 1913 - Alfred Graf von Schlieffen, Alman general (d. 1833)

    * 1927 - Süleyman Nazif, Türk şair, yazar ve devlet adamı (d. 1870)

    * 1960 - Albert Camus, Fransız yazar ve düşünür (d. 1913)

    * 1961 - Erwin Schrödinger, Avusturyalı fizikçi (d. 1887)

    * 1965 - T.S. Eliot, ABD doğumlu İngiliz şair (d. 1888)

    * 2006 - Maktum bin Raşid Al Maktum, BAE başbakanı (d. 1946)

YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner7