Âşık Edebiyatı Temsilcileri

Yüreklerimizde iz bırakmış ozanlarımız..

Âşık Edebiyatı Temsilcileri

16. yy

Köroğlu

* Halk şairleri arasında kavganın ve özgürlüğün sembolüdür.

* III. Murat döneminde Osmanlı ordusuyla İran savaşlarına katılmıştır.

* Bolu Beyi’nden babasının intikamını almak için dağlara çıkmış, yiğitlik ve iyilikseverliği ile destanlaşmıştır.

* Köroğlu destanına göre asıl adı Ruşen Ali’dir. Yiğit bir kahramandır.

* Şiirlerinde coşkun bir söyleyiş, yalın bir dil kullanmıştır.

* Aşk, doğa sevgisi, yiğitlik, dostluk konularını işlemiştir.

* Şiirlerinde din ve tasavvuf konularını işlememiş, genellikle aşk konusunu işlemiştir.

Öksüz Dede (Öksüz Âşık)

* Yeniçeri şairlerindendir.

* III. Murat’ın İran seferleri ile ilgili şiirlerinden 16. yüzyılın sonlarında yaşamış olduğu anlaşılmaktadır.

* Şiirleri tasavvuf yüklü bir lirizme sahiptir.

17. yy

Kayıkçı Kul Mustafa

* Yeniçeri şairlerindendir.

* Dönemin önemli olayları ile ilgili şiirler söylemiştir.

* Bağdat kuşatmasında ölen Genç Osman adında bir yiğit üzerine söylediği destan ile ünlüdür.

* Sade, doğal,içten bir dili vardır.

* Pek çok şiiri tarihi belge niteliği taşır.

* Şiirleri yeniçeriler arasında çok meşhur olmuştur.

Karacaoğlan

* Güney Anadolu’da, Toroslu Türkmen aşiretleri arasında yaşamıştır.

* Anadolunun bütün yörelerini dolaşmıştır.

* Aşk şairidir.

* Aşk dışında şiirlerinde tabiat, gurbet, sıla özlemi, ölüm de yer alır.

* Şiirlerinde hayalden çok gerçeğe rastlanır.

* Türkü, koşma, semai, varsağı,destan türlerinde şiirler söylemiştir. Genellikle 11’li, 8’li hece ölçüsü ve yarım kafiye kullanmıştır.

* Şiirleri mahalli kelimeler ve deyimler yönünden çok zengindir.

* Şiirlerinde açık, anlaşılır, içli ve özlü bir söyleyişi vardır.

Âşık Ömer

* Medrese eğitimi almıştır.

* İlk şiirlerini aruzla ve Âdlî mahlasıyla yazmıştır.

* Çok seyahat etmiştir ve gittiği yerlerden koşma ve güzellemelerinde söz etmiştir.

* Heceyle yazdığı destan ve koşmalarında halk dilini kullansa da divan şiirinden gelen kalıplaşmış sözlere de yer vermiştir.

* Âşık tarzının divan şiirinden etkilenmesine, bu edebiyatın dil ve üslup özelliklerinin aşıklar arasında yaygınlaşmasına neden olmuştur.

Kâtibî

* Yeniçeri şairlerdendir.

* Bağdat ve İran seferleriyle ilgili şiirleri vardır.

* Heceyle ve aruzla yazdığı şiirleri vardır.

* Sözcük seçiminde, sağlam kafiyeler bulmada, cinas düşürmede Gevheri ve Aşık Ömer kadar iyidir.

* Gevheri birkaç şiirinde ondan “üstat” olarak söz etmiştir.

Kuloğlu

* Yeniçeri şairlerindendir.

* IV. Murat için söylediği şiirler onun bu hükümdara oldukça yakın olduğunu gösterir.

* Şiirlerinde aşk,yiğitlik, hikmet temalarını işlemiştir.

* Gevheri’yi etkileyecek nitelikte lirik,epik şiirler söylemiştir.

18. yy

Gevherî

* İyi bir eğitim almıştır.

* Heceyi ve aruzu başarılı bir şekilde kullanmıştır.

* Aruzla yazdığı şiirlerdeki bazı yabancı sözcükleri, heceyle yazdığı şiirlerde kullanmıştır.

* Musiki ile de ilgilenmiş, besteler yapmış, kendi adıyla anılan bir makam bulmuştur.

* Tasavvufa yönelmemiş, sosyal konulardan çok bireysel konuları işlemiştir.

* Heceyle yazdığı şiirlerinde konuşma dilini kullanmış, halktan aldığı hayalleri, deyiş ve mecazları kullanmıştır.

Dertlî

* Çocukluğunda çobanlık yapan şair, babası ölünce sürüsünü ağaya kaptırmış ve gurbete çıkmıştır.

* Aslında mahlası Lütfi’dir ancak çileli bir yaşam sürdüğü için Dertli mahlasını kullanmıştır.

* Hem heceyi hem aruzu kullanmıştır.

* Bektaşi nefesleri de söylemiştir. En iyi şiirleri semaileri ve koşmaları arasındadır.

19. yy

Dadaloğlu

* Toroslarda göçebe olarak yaşayan Avşar Türkmenlerindendir.

* Kahramanlık şiirleri ile Köroğlu’na, aşk şiirleri ile Karacaoğlan’a benzer.

* Divan şiirinden etkilenmemiştir.

* Yalın ve içten bir söyleyişi, lirik ve epik bir anlatımı vardır.

* En başarılı olduğu şiirleri koçaklamaları arasındadır.

* Şiirlerinde Avşar Türkmenlerinin mücadele içinde geçen hayatlarını anlatmıştır.

Bayburtlu Zihnî

* İyi bir eğitim görmüştür.

* Divan-ı Hümayun katipliği yapmıştır.

* Hem heceyi hem aruzu kullanmıştır.

* Şiirlerinde farklı üsluplar kullanmıştır.

* Heceyle yazdığı şiirlerinde de genellikle ağır bir dil kullanmıştır.

* Şiirlerinde genelde memleket hasreti hakimdir.

* Hicivleri de vardır.

* Divanı ve Sergüzeştname isimli bir mesnevisi vardır.

Erzurumlu Emrah

* İyi bir eğitim almıştır.

* Gezgin bir şairdir.

* Tasavvuf şiirine ağırlık vermiş, şiirlerinde ağır bir dil kullanmıştır.

* Divan şairlerinden etkilenmiştir.

* En iyi şiirleri koşmaları ve semaileri arasındadır.

Everekli Seyranî

* Tekke şairleri arasında da adı anılmaktadır.

* Hem hece hem aruzla yazdığı şiirleri vardır.

* En iyi şiirleri koşma,semai,destan, nefes ve devriyeleri arasındadır.

* Sosyal olayları sert bir dille hicvetmiştir.

Âşık Şenlik

* Saz şiirinde Anadolu ve Azeri geleneklerini birleştirmiştir.

* Anadolu saz şiirinde ve hikaye sınıflandırma geleneğinde yenilikler yapmıştır.

* Badeli aşıklardandır.

* Muamma, koşma ve atışmalarda ustadır.

* İslamî kavramları,tamlama ve nükteleri şiirde ustaca kullanmıştır.

* Sümmani ile atışmaları ünlüdür.

Ruhsâtî

* Bektaşi tarikatına mensuptur.

* Hem hece hem aruzla şiirler yazmıştır.

* Tasavvufla ilgili ahlaki, didaktik manzumeleri ve koşmaları önemlidir.

* Şiirlerinde Orta Anadolu ağızlarını kullanmış, şiirlerini içli bir dille söylemiştir.

* Düzgün ve yeni kafiyeler kullanmıştır.

Kağızmanlı Hıfzî

* Medrese eğitimi görmüştür.

* Koşma,semai,destan türlerinde şiirler söylemiştir.

* Şiirlerinin en ünlüsü genç yaşta ölen amcasının kızı Ziyade için yazdığı ağıttır.

* Gerçekçi bir söyleyişi, yalın bir dili vardır.

* Şiirlerinde yaşadığı olayları ve tabiatı konu edinmiştir.

Bayburtlu Celâlî

* Medrese eğitimi görmüştür.

* Eşinin kundakta bir bebek bırakarak vefat etmesi üzerine söylediği ağıt ünlüdür.

* Destanları ve mizahi şiirleri önemlidir.

* Batakçı Destanı, Kalaust Destanı ünlü destanlarındandır.

Sümmanî

* Rivayete göre Bedahşan Emiri’nin kızı Gülperi’ye aşık olmuş ve onu aramak için uzun bir yolculuğa çıkmıştır. Kafkasya, Türkistan, Afganistan ve Hindistan’ı dolaşmıştır.

* Sümmani ve Gülperi için hala söylenen bir halk hikayesi vardır.

* Atışmaları ünlüdür.

* Hem hece hem aruzla şiirler söylemiştir.

20. yy

Âşık Veysel

* Cumhuriyet dönemi şairlerindendir.

* Yurdu gezip sazıyla şiirler söylemiştir.

* Köy enstitülerinde halk türküleri öğretmenliği yapmıştır.

* Didaktik şiirlerinin yanında doğa , özlem, aşk konulu şiirleri daha çok ilgi görmüştür.

Abdurrahim Karakoç

* Hece ölçüsünü ustalıkla kullanmıştır.

* Sosyal konuları, İslam’ı, gurbeti şiirleri işlemiştir.

* Serbest tarzda söylediği şiirler de vardır.

* Şiirlerinde halk diline ait kelime ve deyimler, şive taklitleri görülür.

* Taşlamaları da ünlüdür.

Şiir kitapları:

Hasan’a Mektuplar

El Kulakta

Vur Emri

Kan Yazısı

Suları Islatamadım

Beşinci Mevsim

Deneme:

Çobandan Mektuplar

Gökçekimi

Gerdanlık I,II,III

Parmak İzi

Yasaklı Rüyalar

Akıl Karaya Vurdu

Dosta Doğru

Şeref Taşlıova

* Binden fazla şiiri ve tasnif ettiği birçok halk hikayesi vardır.

* İki yüzden fazla makamı bilmektedir.

* Çeşitli festival ve yarışmalarda çok sayıda birinciliği vardır.

* UNESCO tarafından “yaşayan insan hazinesi” seçilmiştir.

Murat Çobanoğlu

* Kars’ta aşıklar kahvesi vardır.

* Babası, Kars’ın usta aşıklarından Gülistan’dır.

* Üç bine yakın şiiri ve ünlü aşıklarla atışmaları vardır.

Âşık Mahzunî Şerif

* Halk şairi ve bestecidir.

* Bektaşî kültürünün dünyaya tanıtılmasında önemli bir yeri vardır.

Âşık Feymani

* Adana’da çiftçilik yapmaktadır.

* Hem saz çalan hem de şiirler yazan bir halk şairidir.

* Tasavvuf şiirleri de yazmıştır.

* Ahu Gözlüm isimli şiir kitabı “Halk Şairleri Arası Eser Yarışması”nda mansiyon ödülü almıştır.

YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner7