Gelidonya Takımı olarak önümüzdeki dönemde farklı kategorilerde de yarışmalara katılarak başarılarını sürdürmeyi hedeflediklerini belirten takım kaptanı Yunus Emre Güler, "TEKNOFEST 2025'te insansız deniz aracı yarışmasında Türkiye ikincisi olan Gelidonya takımının kaptanıyım. Şu anda Deneyap Teknoloji Atölyelerindeyiz. Araçlarımızı burada imal ettik ve yarışmaya burada hazırlandık. Gelecek yıl için de hazırlıklarımızı yine burada yapmayı planlıyoruz. Önümüzdeki yıl hem hava savunma sistemleri hem de savaşan İHA gibi kategorilerde yarışmalara katılmayı düşünüyoruz. Geliştirmeye ve üretmeye devam ediyoruz. Aracımız, üç farklı parkuru tamamen otonom, yani insansız bir şekilde tamamlayabilecek şekilde tasarlandı. Birinci parkurumuz işaretlenen harita noktalarının takip edilmesi, ikinci parkurumuz engellerin otonom şekilde aşılması, üçüncü parkurumuz ise angajman görevinin yerine getirilmesiydi. Bu görevleri yerine getirebilecek sistemi, otopilot kartları ve yapay zeka bilgisayarları kullanarak kendi geliştirdiğimiz yazılımlarla ortaya çıkardık. İnşallah gelecek yıl hem gövde hem de yazılım olarak daha da geliştirerek Türkiye birinciliği için elimizden geleni yapacağız" dedi.

Fırat Üniversitesi Yazılım Mühendisliği Bölümü 4. sınıf öğrencisi Alpaslan Hamzaoğlu ise " Gençlik Merkezindeyiz. Deneyap Teknoloji Atölyeleri bünyesinde geçen yıldan beri TEKNOFEST projeleri için çalışıyoruz. Bu yıl insansız deniz aracı yarışması kapsamında Türkiye ikincisi olduk. Süreç oldukça zorluydu. Saatlerce çalıştık, zaman zaman uykusuz kaldık. Ancak emeğimizin karşılığını aldık. Bu yıl hem savaşan hem de hava savunma sistemleri yarışmalarına katılmayı planlıyoruz. Çalışmalarımızı üniversiteden arkadaşlarımızla daha geniş bir kadroyla sürdürmek istiyoruz. Kişisel hedefim ise TUSAŞ ya da BAYKAR gibi savunma sanayimizin önde gelen firmalarında görev alarak insansız hava araçları alanında çalışmalar yapmak" şeklinde konuştu.

Gelidonya takımı yazılım ekibinde görev alan Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 3. sınıf öğrencisi Ali Töme de" Bu takımın ve atölye ortamının çalışmalarımız üzerindeki etkisi çok büyük oldu. Derslerde öğrendiğimiz teorik bilgileri pratiğe dökme imkanı bulduk. TEKNOFEST 2025'te İstanbul Mavi Vatan'da düzenlenen yarışmalara katıldık ve insansız sistemler kategorisinde Türkiye ikinciliğini elde ettik. Şu anda çalışmalarımız devam ediyor. Yurt içi TEKNOFEST yarışmalarının yanı sıra yurt dışı yarışmalarda da ülkemizi temsil etmeyi planlıyoruz. Hedefim, milli savunma sanayinde Türk mühendisler olarak ülkemizin geleceği için çalışmak" ifadelerini kullandı.

Yasal düzenleme, bu tedbirleri ihlal edecek platformlara 49,5 milyon Avustralya dolarına (33 milyon dolar) kadar ceza öngörüyor. Hükümet, başlangıç için 10 sosyal medya platformunu içeren yasak listesinin, yeni sosyal medya platformlarının ortaya çıkması ve gençlerin alternatiflere yönelmesi halinde genişletileceğini duyurdu. Eski adı Twitter olan X haricinde listelenen tüm sosyal medya platformları, yeni yasağa uyacaklarını teyit etti.

Avustralya’daki kullanıcı tabanı sınırlı olan ve Avustralya’nın çevrim içi güvenlik düzenleyici kuruluşu eSafety tarafından "düşük riskli" olarak kategorize edildiği için düzenlemeden etkilenmeyen Bluesky adlı bir sosyal medya platformu da 16 yaşından küçük kullanıcılara yönelik yasağı uygulayacağını açıkladı.

"Arkadaşlarınızla ve ailenizle yüz yüze kaliteli zaman geçirin"

Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, yasağın yürürlüğe girişin öncesinde çocuk ve gençlere yönelik bir görüntülü mesaj yayımlayarak, "Önümüzdeki tatil döneminden en iyi şekilde istifade edin. Telefonunuzla oynamak yerine yeni bir spora başlayın, yeni bir müzik enstrümanı çalmayı öğrenin ya da uzun zamandır rafta bekleyen bir kitabı alıp okuyun" ifadelerini kullandı.

Hükümetin bu adımı gençleri desteklemek için attığını vurgulayan Albanese, "Daha da önemlisi, arkadaşlarınızla ve ailenizle yüz yüze kaliteli zaman geçirin" dedi.

Yasak geçen yıl duyurulmuştu

16 yaş altındakilere sosyal medyayı yasaklama planları, geçtiğimiz yıl eylül ayında Başbakan Albanese tarafından duyurulmuştu. Yasak tartışmalarını, özellikle sosyal medyada çocuk yaşta kullanıcılar arasında gerçekleştirilen ölümcül meydan okumalar tetiklemişti. Ülkede yapılan anketler, seçmenlerin üçte ikisinin sosyal medya kullanımında asgari yaş sınırının 16’ya yükseltilmesini desteklediğini ortaya koymuştu.

Yasak planı, hem hükümet hem de muhalefet tarafından desteklendikten sonra düzenleme, kasım ayı sonunda Parlamentonun her iki kanadında da kabul görmüştü.

Sosyal medya şirketleri yasanın kabulü öncesinde düzenlemeye karşı çıkmış, Meta tasarının çocukları daha güvenli kılma amacına ulaşamayacağını savunurken, X ise tasarının "meşruiyetini" sorgulamıştı.

Yasak, dünya çapında dikkat çekti ve Malezya, Danimarka ve Norveç’in de aralarında bulunduğu bazı ülkelerden benzer yasakların getirilmesine yönelik açıklamalar geldi. Avrupa Birliği de benzer kısıtlamaları benimsemek için bir karar geçirdi. Uygulamanın çocukları sosyal medyanın zararlarından koruyup koruyamayacağı ya da onları internetin farklı ve denetim altında olmayan bölümlerine mi iteceği tartışılmaya devam ediliyor. Bazı çevreler yasak yerine teknoloji şirketlerinin zararlı içerikleri kaldırması gerektiğini savunuyor. Bazı gençler yasağı kabullenirken, bazıları da bunun haklarının ihlal edilmesi olduğunu ileri sürüyor.

Dünyada bir ilk olan düzenlemeye karşı Yüksek Mahkeme’de açılan bir dava da halihazırda devam ediyor.

Anti-tank ve anti-personel mayınlarının tamamına karşı etkili olan MKE ALPAY’ın römork üzerine kurulu olan sistemi, zırhlı personel taşıyıcı (ZPT), tank veya kamyon gibi araçlar ile kolaylıkla taşınabiliyor.

400 kilogram C4 patlayıcı ile yüzde 99 temizleme güvenilirliğine sahip olan MKE ALPAY, temizlenmek istenen araziye getirildikten sonra sistem bünyesinde yer alan roket ile 200 metreye kadar fırlatılabiliyor. Fırlatıldıktan sonra detonatör aracılığıyla uzaktan ateşlenen roket, 10 metre genişlikte ve 100 metre uzunluktaki alanda yerin 1 metre altında bulunan mayınları etkisiz hale getirerek güvenli bir koridor oluşturuyor. Arazinin mayından temizlendiği teyit edildikten sonra motorize ve piyade birlikleri açılan koridordan güvenli bir şekilde geçiş sağlıyor. Her türlü hava şartlarında etkin bir şekilde kullanılan sistem, 2 personelle 15 dakika gibi kısa bir sürede kullanıma hazır hale getirilebiliyor.

Dünyada büyük bir tehdit haline gelen mayınlı sahalar için güvenli çözüm sunan MKE ALPAY, yüksek ihracat potansiyeli ile de öne çıkıyor. Sistem halihazırda Mehmetçik tarafından mayın riskinin bulunduğu harekât sahalarında ve sınır bölgelerinde aktif olarak kullanılıyor.

Seminere katılan öğretmenler, programın gelecek yıllarda genişletilebileceğini söylediler. Etkinlik, akademisyenlere teşekkür edilerek tamamlandı.

Etkinlikte öğrenciler; üç farklı üniversiteden gelen akademisyenlerle bilimsel konular üzerine sohbet ettiler. Düzenlenen program, gençlerin kariyer farkındalığını güçlendirecektir.

Türkiye'de enerji dönüşümünün en kritik başlıklarından biri olan hidrojen teknolojileri, sanayiden ulaşıma kadar pek çok alanda karbon salınımını azaltacak bir çözüm olarak öne çıkmaya başladı. Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi (ATÜ) Sürdürülebilir Kampüs Koordinatörü Doç. Dr. Tuğçe Demirdelen, "Türkiye, 2053 karbon nötr hedefine giderken hidrojeni kilit noktalarından birine koydu. Hidrojeni belki de doğal gaza eşdeğer, alternatif kaynak olarak görmek istiyorlar. Japonya şu anda çok ön planda, ülkemizin de geç kalmaması ve rekabetçi yol alması açısından hızlıca yol alması gerekiyor" dedi.

Çevre dostu yapısı ve yüksek verim potansiyeli sayesinde "geleceğin yakıtı" olarak nitelendirilen hidrojen, hem kamu hem özel sektörde yürütülen Ar-Ge çalışmalarıyla hızla yaygınlaşıyor. Son yıllarda yapılan yatırımlarla birlikte hidrojen üretimi, depolanması ve taşınmasına yönelik teknolojilerde önemli ilerlemeler kaydedildi. Özellikle yeşil hidrojen üretimi, yenilenebilir enerji kaynaklarının entegrasyonu sayesinde sürdürülebilir bir enerji modeli sunuyor. Ulaşım sektöründe hidrojenle çalışan araç projeleri test aşamasına gelirken, ağır sanayide karbon ayak izini düşürmeye yönelik pilot uygulamalar da devreye alındı. Japonya'nın ön planda olduğu projelerde uzmanlar, Türkiye'nin coğrafi konumu ve yenilenebilir enerji potansiyeli sayesinde hidrojen ekonomisinde bölgesel bir merkez olabileceğini belirtiyor. Kamu kurumları, üniversiteler ve özel sektör iş birliğinde yürütülen projeler, önümüzdeki yıllarda enerji arz güvenliğini artırmayı ve dışa bağımlılığı azaltmayı hedefliyor.

"En büyük strateji hidrojen teknolojilerinin gerçekleştirilmesiyle ilgili"

Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi (ATÜ) Sürdürülebilir Kampüs Koordinatörü Doç. Dr. Tuğçe Demirdelen, konuyla ilgili İhlas Haber Ajansı'na açıklamalarda bulundu. Doç. Dr. Demirdelen, "Dünyada gerek otomotiv sektörü, gerek enerji sektörü hidrojeni kullanma amacında. 2053 karbon nötr hedefimiz doğrultusunda hidrojeni ana kaynak olarak gözlemlemekteyiz. Özellikle Japonya'da otomotiv sektöründe araçların elektrikten daha çok hidrojene döneceği, hidrojenin de yeşil hidrojen ile adlandırdığımız su ve benzeri kaynaklardan elde edilen hidrojen olarak gözlemlenmekte. Dünya hidrojene giderken en büyük strateji hidrojen teknolojilerinin gerçekleştirilmesiyle ilgili. En büyük kaynaklarımız elektrolizörler, depolamalar ve yakma teknolojileri olarak ortaya çıkmaktadır" ifadelerini kullandı.

"Karbon yoğunluklu sektörlerde de kullanılabilecek"

Türkiye'nin yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanma açısından yüksek kapasiteye sahip olduğuna değinen Doç. Dr. Demirdelen, şunları kaydetti:

"Biz ülke olarak yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanma açısından yüksek kapasiteye sahip bir ülkeyiz. Güneş, rüzgar ve benzeri kaynakları hidrojene ayrıştırmada kullanacağımızı görüyoruz. Su kaynakları açısından şu anda fakirleşmeye doğru gitsek de normalde kaliteli su kaynaklarına sahip olduğumuz için hidrojenin su ile elektrolizörlerden çıkacak hidrojen de bir diğer özelliğimiz olacak. Aynı zamanda ülkemizde elektrolizörler ile ilgili çalışmalar yapılmakta. Eğer elektrolizörler ile alakalı çalışmayı iyi aşamada gerçekleştirirsek demir-çelik gibi karbon yoğunluklu sektörlerde bunu kullanabileceğimizi düşünüyorum."

"Hidrojenin kullanılması karbon açısından daha verimli"

Türkiye'nin 2053 karbon nötr hedefi doğrultusunda hidrojeni kilit noktaya koyduğunu belirten Doç. Dr. Demirdelen, "Türkiye, 2053 karbon nötr hedefine giderken hidrojeni kilit noktalarından birine koydu. Hidrojen teknolojisi maliyet de gerektiriyor. Bunu yaparken ilk başta elektrolizör teknolojisiyle başlandı. Daha sonra teknolojiyi geliştirerek çimento, demir-çelik ve tekstilin belirli sektörlerinde deneme aşamalarında. Bunları doğal gaza belki eşdeğer, alternatif kaynak olarak görmek istiyorlar. Karbon nötr yolunda doğal gaz da yüksek karbon emisyonu yayan bir kaynak. Hidrojenin kullanılması karbon açısından daha verimli. Elektrikli araçlara geçtik, kendi yerli milli araçlarımızı yapıyoruz. Elektriğin de şebekesel bir sınırı var. Batarya ömrü, geri dönüşümü ile alakalı sorunlar olabilir. Burada da hidrojen yakıtlı taşımacılık sisteminin devreye gireceğini düşünmekteyiz. Hidrojen teknolojisini biraz daha ön plana çıkartmalıyız. Hidrojen teknolojileri şu anda birçok ülkede ciddi bir çalışma halinde. Japonya şu anda çok ön planda. Almanya'da çalışmalar sürüyor. Ülkemizin de geç kalmaması ve rekabetçi yol alması açısından hızlıca yol alması gerekiyor" ifadelerini kullandı.

HSD Core Labs Teknoloji A.Ş. tarafından insan zihninin bilişsel matematiğini analiz edebilen yapay zeka çekirdeğinin tanıtımı yapıldı. Tanıtım programında proje hakkında bilgiler veren firma CEO'su Hasan Aker; "Yaptığımız iş çok değerli bir iş. Tamamen ruh sağlığını etki altına alan fakat birçok noktaya dokunan bir iş. Bugün toplumun birçok noktasında kamu yararına kullanılabileceği gibi ihracat tarafında da dünyanın hemen hemen her ülkesinde kullanılabiliyor. Çalışmamız; 'Bir davranış ortaya çıkmadan görülebilir mi' sorusu ile başladı. Tıpta görüntüleme tekniklerini izledik; röntgen, MR, EEG gibi. Bu noktada ruh sağlığı anlamında zihni görüntüleyen bir sistem yok. Fakat Clinsiyn ile birlikte artık dünya üzerinde ruh sağlığında da bir görüntüleme sistemi kuruldu diyebiliriz. Davranışın dijital görüntüsünü anlatmamız gerekirse; dil kullanımındaki mikro değişimleri okuyan ve okuduğu mikro değişimleri mikroanaliz sistemiyle birlikte tamamen analize oturtan ve duygusal iniş çıkışları analiz edip burada dürtü kontrolünü değerlendiren bir proje bu. Burada ufak bir ses kaydı ile tamamen duygu zincirini ortaya çıkartabiliyoruz ki bu yine birçok alanda farklı şekillerde bulunabiliyor. Şuan toplumumuzda birçok suça sürüklenen çocuk konusundaki suçlar; tamamen yüzde 65 oranında patolojik tanıyla kaynaklanıyor. Yani bir patolojik tanıya sahip olan kişiler; şuanda toplumda bu sebepten cezaevlerinde olan kişilerin neredeyse yüzde 65'ini oluşturuyor. Bununla ilgili çalışmalarımız halen cezaevlerinde devam ediyor" dedi. Asıl amacın zihnin görüntülenmesi olduğunu aktaran Aker; "Uygulama alanlarına baktığımızda; bağımlılık erken uyarı sistemi var, net olarak bu tanıyı tespit edip 'burada risk var' uyarısı verebiliyoruz. Şiddet, öfke döngüsü analizine başvurabiliyoruz. Psikolojik travmalarda, psikiyatrik tanılarda yardımcı faktör olarak kullanabiliyoruz. Çelişki, yalan gibi konuların tespitinde değerlendirebiliyoruz. Biz buna her zaman 'Psikolojinin MR'ı' dedik. Buradaki asıl amaç görüntüleme. Psikolog analizi alsın ki tanıyı daha rahat koyabilsin" ifadelerini kullandı.

Projenin henüz Ar-Ge safhasındayken önemlü ülkelerden işbirliği teklifleri aldıklarını da sözlerine ekleyen Aker; "Almanya'dan 2 klinik, Rusya'dan 14 klinik, ABD'den 141 klinik denemek istedi. Almanya, İtalya ve Rusya'dan da teknoloji şirketlerinden direk olarak işbirliği talebi aldık. Bu bizim için onur verici gelişmedir. Dünyanın bir yapay zeka çekirdeğini Türkiye'den talep ettiğini gururla söylemek istiyorum" diye konuştu.

"Şehrim adına gurur duydum"

Genç girişimcilerin gurur duyulacak bir çalışma ortaya koyduğunu belirten Vali Gökmen Çiçek ise; "CEO'muzun yaptığı sunumda gerçekten çok heyecanlandım. Bunu gerçekten Kayseri'de mi yapıyoruz diyerek konu ilgimi çekmişti. Şehrim adına gurur duydum. Kayseri'de çok güzel şeyler olduğunu hep beraber görüyoruz. Kayseri; hep söylediğim gibi Anadolu'nun ortasında başarı hikayeleri yazmaya devam ediyor. Sanayide yazdığımız başarı hikayesini tarım ve diğer alanlarda da yapmaya devam ediyoruz. Teknolojik yönden yapay zekayla ilgili gelişmeleri çok hızlı takip edip bir adım öne çıkmak için mücadele vermek zorundayız. İşte arkadaşlarımız böyle bir mücadelenin içerisinde şehrimizce gurur duyabileceğimiz bir çalışmaya ortaya koymaya çalıştılar" dedi.

Tanıtım programı sonunda projede emeği geçenlere plaket takdim edildi.

Sivas Bilim ve Teknik Üniversitesi’nde (SBTÜ) havacılığa ilgi duyan öğrenciler için oluşturulan özel atölyede insansız hava araçlarının tasarım, montaj ve bakım-onarım süreçleri uygulanırken, aynı zamanda gelişmiş uçak simülasyonu ile profesyonel uçuş eğitimi veriliyor. Atölyede bulunan ve eğitim uçaklarından biri olan Cessna 172’nin birebir modellenmiş simülasyonu, öğrencilere pilotajın tüm aşamalarını yaşama imkânı sunuyor. Gerçek kokpit düzenine sahip simülatör, bir pilotun uçuş öncesinden inişe kadar geçirdiği tüm süreçleri detaylarıyla aktarıyor. Simülasyon sayesinde öğrenciler el, ayak ve göz koordinasyonlarını geliştirirken, uçuş şartları, hava davranışları, kontrol yüzeylerinin etkileri ve acil durum prosedürleri gibi kritik konuları uygulamalı olarak öğreniyor. Simülatör, uçmayı ilk kez deneyimleyen lise ve üniversite öğrencilerine birebir uçuş eğitimi verilmesini sağlıyor. Gerçeğe yakın uçuş deneyimi sunmasıyla öne çıkan eğitim, öğrencilerin mesleki becerilerini daha okul sıralarındayken geliştirmelerine imkân tanıyor. Konuya ilişkin açıklamalarda bulunan Sivas Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Uçuş Eğitmeni İsmail Öcal, öğrencilerin teorik eğitimin yanı sıra uygulamalı eğitim almalarının büyük önem arz ettiğini söyledi.

"Sektöre hazır oluyorlar"

İsmail Öcal, simülasyon sayesinde öğrencilerin havada oluşabilecek acil durumları tecrübe edebildiklerini söyleyerek, "Öğrencilerimiz atölyemizde bir insansız hava aracının yaşam serüvenine şahitlik ediyorlar. Burada bir insansız hava aracının tasarımını, montajını, bakım-onarımı ve pilotajını öğrencilerimizle birlikte gerçekleştiriyoruz. Uçak havada neler yaşıyor öğrencilerimize bunu görmeleri için insanlı hava aracı simülasyonumuz var. Uçakları kullanmadan önce el, ayak ve göz koordinasyonlarının gelişmesi için insanlı simülasyonları kullandırtıyoruz. Bu simülasyondan sonra fiziki olarak pistte uçurma tecrübesine sahip oluyorlar. Şehirdeki üniversite ve lise öğrencilerinden havacılığa ilgisi olan öğrencileri simülasyona alarak birebir uçuş eğitimi veriyoruz. Havada olabilecek acil durumları tecrübe ediyorlar. Havacılıkta teorik eğitimin yanı sıra uygulamalı eğitimler de büyük önem arz ediyor. Öğrenciler simülasyon sayesinde uygulamalı eğitim alarak, sektöre hazır bir şekilde mezun oluyorlar.

"Çok verimli oluyor"

İnsansız Hava Araçları Teknolojisi ve Operatörlüğü Bölümü 2. Sınıf öğrencisi Zehra Eken, gerçek bir uçuş eğitimi almış gibi hissettiklerini belirterek, "Simülasyon eğitimi çok verimli oluyor. Genel olarak bir uçak nasıl çalışıyor, inişi ve kalkışını daha iyi öğrenmiş oluyoruz. Biz burada aldığımız teorik eğitimi uygulama ile zenginleştirmiş oluyoruz. Sanki gerçek bir uçuş eğitimi almış gibi hissediyoruz" diye konuştu.

Halk arasında Ay Halesi'nin, yağmurun veya fırtınanın yaklaştığına işaret ettiği yönünde yaygın bir inanış bulunuyor. Sirüs bulutlarının çoğu zaman hava değişimlerinin habercisi olması, bu inanışı destekleyen unsurlar arasında yer alıyor.

Muratlı semalarında ortaya çıkan bu nadir doğa olayı, vatandaşlar tarafından cep telefonlarıyla görüntülenerek; sosyal medyada da çokça paylaşıldı.

Festivalde 58 ana, 137 alt kategoride düzenlenen yarışmalarda ön eleme aşamasını geçen takımlar, 85 milyon lirayı aşkın maddi destekten yararlanırken dereceye girenlere toplamda 65 milyon liranın üzerinde ödül verilecek.

FIRAT ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK PAYDAŞ
Fırat Üniversitesi, TEKNOFEST İstanbul’un akademik paydaşları arasında yer alarak festivalde etkin bir rol üstlendi. Üniversitenin açtığı stant yoğun bir şekilde ziyaretçilerini ağırlarken, öğrencilerin projeleri büyük ilgi görüyor.

Fırat Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Mehmet Yılmaz, TEKNOFEST yarışmalarında Elazığ’dan finale kalan tüm takımları ziyaret ederek tebrik etti. Prof. Dr. Yılmaz, öğrencilerin ortaya koyduğu başarılarla gurur duyduklarını vurguladı.

HAVA GÖSTERİLERİNDEN KONSERLERE: TEKNOLOJİ ŞÖLENİ
Festival boyunca SOLOTÜRK ve Türk Yıldızları’nın nefes kesen gösterileri, ATAK helikopterleri, Hürkuş, ANKA, Bayraktar TB2, Bayraktar TB3 ve Bayraktar AKINCI gibi milli hava araçları ziyaretçilerle buluşacak. Ayrıca konserler, atölyeler, simülasyon alanları, planetaryum ve bilim şovlarıyla her yaş grubuna hitap eden etkinlikler düzenlenecek.

Katılımın ücretsiz olduğu TEKNOFEST İstanbul, 21 Eylül tarihine kadar ziyaretçilerini ağırlamaya devam edecek.

İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Maden Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hikmet Sis'in proje yürütücülüğünü yaptığı "Deprem ve Kentsel Dönüşüm Sonucu Ortaya Çıkan İnşaat Yıkıntı Atıklarından Hidrometalurjik Yöntemlerle Alumina ve Silika kazanımı ve Karbondioksit Tutturularak Karbonatlaştırılmış Liç Artıklarından Yapay Mermer Üretimi" projesi TÜBİTAK'tan destek almaya hak kazandı.

Projeyle birlikte çevre kirliliğine neden olan bina enkazlarının ekonomiye kazandırılması hedefleniyor.

Prof. Dr. Hikmet Sis, AA muhabirine, Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023'te meydana gelen depremin Malatya'da büyük yıkıma neden olduğunu söyledi.

Depremler nedeniyle hasar gören binaların yıkılmasıyla ortaya çıkan molozların çevre sorununa neden olduğunu anlatan Sis, bu atık malzemenin ekonomiye kazandırılması için bilimsel çalışma yaptıklarını belirtti.

Deprem nedeniyle yıkılan binaların atıklarının geri kazanımının önemine işaret eden Sis, şöyle devam etti:

"Bu atıklar sadece yer kaplamıyor, doğa olaylarıyla çevreye yayılıyor. Yıkıntı ve deprem atıklarını değerlendirmek için proje geliştirdik. Beton ve çimento bazlı deprem atıklarının içerisinde kolon, kiriş, briket, tuğla, alçı ve parke taşları gibi bunların hepsini değerlendirmek istedik. Öncelikle bunların içerisindeki silisyum ve alüminyumu kazanacağız. Geriye kalan atıkları ise kalsiyum bazlı, bunu da değerlendireceğiz ve yapay mermer üreteceğiz. Yapay mermer üretmek için kalsiyum bazlı atığa karbondioksit yakalaması yapacağız. Bu projenin diğer önemli bir ayağı. Böylece çevreye dost bir yaklaşım düşündük. Fabrikalarda bol miktarlarda çıkan karbondioksiti bu atık malzemeye yakalatarak, kalsiyum karbonattan mermer üretmeyi planladık. Çok yönlü bir proje."

Sis, elde edilecek mermerlerin inşaat sektöründe silisyum ve alüminyumun ise sanayide kullanılarak ekonomiye kazandırılacağını bildirdi.

- Enkaz örnekleri öğütülmeye başladı

Sis, proje ekibinin yıkımı yapılan binaların molozlarının döküldüğü alandaki farklı noktalardan 2 ton 300 kilogramlık atık malzemeyi bilimsel araştırma için aldığını ifade ederek, "Bina yıkıntılarından aldığımız örnekleri kırdık, öğütmeye başladık. Atıklardan silisyum ve alüminyum kazanma işlemine başladık." dedi.

Sis, Mühendislik Fakültesinden Prof. Dr. Murat Erdemoğlu, Doktor Öğretim Üyesi Tufan Kıyak ile yüksek lisans öğrencileri Kürşat Aydemir ve Ramazan Aydoğmuş ile birlikte yürüttükleri projenin süresinin 2 yıl olduğunu sözlerine ekledi.

Gözümüz Yükseklerde Model Uçak Takımı, 360 gram ağırlığa sahip üstten kanatlı, önden motorlu tekerleksiz insansız hava aracıyla Milli Eğitim Bakanlığının 20-24 Mayıs'ta Kayseri'de düzenlediği ve 13 ülkeden 40 takımın katıldığı 17. Uluslararası Robot Yarışması'nda birincilik elde etti.

Fethi Gemuhluoğlu Fen Lisesi Müdürü Ramazan İlhan, AA muhabirine, 6 Şubat 2023'te yaşanan Kahramanmaraş merkezli depremlerden etkilenen kentte moral ve motivasyonu yükseltmek amacıyla bilimsel, sosyal, kültürel faaliyetlere de önem verdiklerini anlattı.

Okulda kurdukları uçak kulübünde öğrencilerin çalışma yaparak deprem travmasını atlatmaya çalıştığını dile getiren İlhan, "Çocuklar burada çalıştığı zaman ben o öğrencilerin çalışma azimlerini gördüğüm zaman mutlu oluyorum. Bu atölyede streslerini atıyorlar bir nebze de olsa depremde yaşamış oldukları o travmaları unutmaya çalışıyorlar. İnşallah bu çalışmalarımız bu şekilde devam edecek. Öğrencilerimiz bu deprem stresinden kurtulmuş olacak." diye konuştu.

İlhan, Uluslararası Robot Yarışması'nda elde edilen birinciliğin öğrenciler gibi kendilerini de çok mutlu ettiğini söyledi.

- TEKNOFEST'te kullanılacak uçağın tasarımına başlandı

Gözümüz Yükseklerde Model Uçak Takımı rehber öğretmeni Mehmet Güran ise okul olarak hem ulusal hem de uluslararası yarışmaları yakından takip ettiklerini, TEKNOFEST 2022'de Türkiye altıncısı olduklarını dile getirdi.

17. Uluslararası MEB Robot Yarışması'nda Malatya'yı temsil ettiklerini belirten Güran, "Öğrencilerimizin tasarladığı insansız hava aracı orada otonom uçuş gerçekleştirip bütün görevleri yerine getirerek Türkiye birincisi oldu. Bundan sonra kısmet olursa hedefimiz, TEKNOFEST'e katılmak. Ben takımıma, öğrencilerime güveniyorum. TEKNOFEST'te de aynı başarıyı yakalayacağımıza eminim. TEKNOFEST'te kullanacağımız uçağımızın tasarımlarına hemen başladık. Kanat üretimi, gövde üretimi, görev iç değerlerini yapmamız gerektiğini öğrencilerle istişare yaparak hemen üretimine başladık. Çocuklarla bu etkinliklere, yarışmalara katılmak çok güzel, onlarla zaman geçirmek bizim için çok kıymetli." ifadesini kullandı.

"Sabit kanat uçak kategorisi"nde birinci olan takımın kaptanı ve yazılım sorumlusu 10. sınıf öğrencisi Mustafa Delibaş, yarışmadaki başarılarının yanı sıra ortamın da kendilerine iyi geldiğini, yarışma atmosferinin çok güzel ve uçuşların da harika olduğunu aktardı.

Delibaş, "Uçağımızı MEB Robot Yarışması için özel olarak ürettik ama askeri alanda, tarım sektöründe ve haritacılıkta da kullanılabilir." dedi.

Takımın pilotu 10. sınıf öğrencisi Mustafa Fatih Delikurt da "Birinci olmamızı etkileyen faktörlerden en önemlisi uçağımızın hafifliği, bu sayede yavaş ve stabil uçabilmesi. Biz bu sayede hedefi tam vurabildik. Uçağımızın iniş takımı yok, bu sayede iniş mesafesini kısalttık, inişini kolaylaştırdık. Uçuşunu kolaylaştıracak faktörlere özen gösterdik." diye konuştu.

10. sınıf öğrencisi Ramazan Ensar Elmas da uçaklarının 360 gram ağırlığa sahip, üstten kanatlı, önden motorlu olduğunu ifade etti.

Havacılık, denizcilik ve savunma sanayisi için geliştirilen stratejik projelerin tanıtıldığı YTEK Dijital Lansmanı, DAMISE Teknolojinin "Dijital Lansman" altyapısıyla gerçekleştirildi.

Lansmanda verilen bilgilere göre, 2022 yılında yüzde 100 yerli sermayeyle kurulan DAMISE Teknolojinin, sanayi ve yüksek teknoloji sektörlerine özel olarak geliştirdiği "Dijital Lansman", "Dijital Vitrin" ve "Tedarikçi Yönetim Sistemleri" ile sektörün dijitalleşmesine öncülük ediyor.

Bünyesinde 2 bin 500’den fazla üye firma bulunan, 4 bin 500 ürün ve 50’yi aşkın ülkeden katılımcı ile büyüyen DAMISE ekosistemi, ihracata katkı sunarken, yerli ürünlerin görünürlüğünü ve etki alanını artırıyor.

Kuruluşu 2020 olan YTEK ise Türkiye’nin havacılık, denizcilik ve savunma sanayisi sektörlerine yönelik yerli mühendislik çözümleri sunan lider firmalardan biri olarak öne çıkıyor.

Hidrolik ve elektromekanik sistemlerden fizibilite çalışmalarına, tasarım, üretim, montaj ve uluslararası sertifikasyon süreçlerine kadar uçtan uca hizmet sunan YTEK, yeni projeleriyle sadece Türkiye’nin değil, Avrupa ve Orta Doğu pazarlarının da dikkatini çekmeye hazırlanıyor.

- YTEK’ten uçtan uca mühendislik vizyonu

Türkiye’nin mühendislik kabiliyetlerini 2020 yılından bu yana havacılık, denizcilik ve savunma sanayisine entegre eden YTEK, lansmanda başta yüksek mukavemetli çıkarma gemisi rampaları, uçak ağ kaldırma sistemleri, uzaktan kumandalı hidrolik çözümler ve sertifikasyon destekli ihracat projeleri olmak üzere birçok yenilikçi ürününü tanıttı.

Lansman kapsamında sunum yapan YTEK yöneticileri, şirketin yalnızca üretici değil, aynı zamanda entegre mühendislik ve proje ortağı olarak konumlandığını vurguladı.

- "Yerli firmalar, dijital lansman ile küresel sahnede"

YTEK lansmanına altyapı sağlayan DAMISE Teknoloji, etkinlik boyunca katılımcılara özgün bir dijital deneyim sundu.

"Dijital Lansman" modülü sayesinde ürünler görsel, teknik doküman ve interaktif içeriklerle tanıtılırken, anlık yorumlar ve canlı soru-cevap oturumlarıyla katılımcılarla etkileşim sağlandı.

Etkinlik sonrası DAMISE platformuna giriş yapan dijital ziyaretçiler, YTEK ürünlerinin tüm teknik detaylarına erişim sağlayarak firmayla doğrudan iletişime geçme imkanı buldu. DAMISE verilerine göre, etkinlik ilk 24 saatte 35 ülkeden ziyaret alarak 4 bin 500’den fazla dijital görüntüleme elde etti.

- Yatırım, teknoloji ve ihracat vurgusu

Etkinlikte YTEK’in sadece ürün geliştirmediği; aynı zamanda havacılık test merkezi, yenilenebilir enerji projeleri, uluslararası sertifikasyon danışmanlığı gibi çok yönlü hizmetlerle yatırım ve ihracat süreçlerine katkı sunduğu vurgulandı.

YTEK Genel Müdürü Yiğit Ungun da konuşmasında "Yerli mühendisliğin gücünü dünyaya taşıyan bu lansman, yalnızca bir tanıtım değil, Türkiye'nin teknoloji vizyonunun ifadesidir. DAMISE altyapısıyla gerçekleştirdiğimiz bu buluşma, sınırları kaldırdı ve bizi geleceğe taşıdı." dedi.

Ungun, "YTEK olarak sadece ürün değil, bütünleşik mühendislik çözümü sunuyoruz. Bu lansmanla Türkiye’nin mühendislik kabiliyetlerini Avrupa’dan Körfez’e kadar uzanan coğrafyaya dijital olarak taşıyoruz." şeklinde konuştu.

- YTEK'ten stratejik ve yüksek teknolojili projeler

Etkinlikte YTEK, sektöre yön verecek yenilikçi projelerini açıkladı. Bunlar arasında, yüksek mukavemetli çıkarma gemisi rampaları ve kapı sistemleri, uçak ağ kaldırma sistemleri, uzaktan kumandalı hidrolik çözümler ve yat ve gemi sistemleri için ileri mühendislik uygulamaları yer alıyor.

Türkiye’nin Mühendislik Gücünün Küresel Yansıması olarak tanımlanan lansmanda, YTEK’in uluslararası satış, sertifikasyon, AR-GE ve proje yönetimi süreçlerine dair deneyim ve başarıları da ele alındı.

DAMISE’nin sunduğu dijital platform sayesinde, katılımcılar ürün ve hizmetleri detaylı teknik dokümanlarla inceleme fırsatı buldu, sektör profesyonellerinin yorumlarını canlı yayında dinledi ve soruları cevapladı.

- Küresel sahneye yerli çözümlerle ilk çıkış

Programda konuşan DAMISE Kurucu Ortağı Yasemin Ok, dijital dönüşümün sadece teknoloji değil, aynı zamanda görünürlük, güven ve işbirliği olduğunu vurguladı.

Firmaların yıllardır yüksek kalite ve mühendislikle ürünler geliştirdiğine işaret eden Ok, "Ancak bu ürünlerin küresel pazarda tanıtımı için yeni bir mecra gerekiyordu. DAMISE ile sadece dijital değil; stratejik, sürdürülebilir ve etkili bir vitrin inşa ettik." dedi.

Ok, sanayi ve yüksek teknoloji faaliyet gösteren yerli firmaların, yurt dışında çalışmalarını, projelerini tanıtmakta zorlandığını hatırlatarak, "Bu lansman, fiziksel etkinliklerin ötesine geçerek mühendislik ve tanıtım süreçlerini dijitalleştirdi. Dijital Lansman modülümüz sayesinde, ürünler sadece tanıtılmakla kalmadı; kullanıcılarla bire bir bağ kurdu. Dijital Lansman modülümüzle yalnızca fiziksel sınırları değil, zaman sınırlarını da aşıyoruz. YTEK gibi güçlü bir çözüm ortağını küresel pazarda görünür kılmak bizim için gurur vericiydi." yorumunu yaptı.

Etkinlik sonrasında YTEK ürünleri DAMISE'nin Dijital Vitrin alanında sergilenmeye devam ediyor.

Katılımcılar, ürünlere dair tüm verileri inceleyebiliyor ve firmayla doğrudan iletişim kurabiliyor. Dijital ziyaret istatistikleri sayesinde YTEK’in hedef pazarlara yönelik veri analizleri de sağlanmış oluyor.

EBYÜ Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Botanik Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ali Kandemir'in yürütücülüğünü yaptığı ve İl Milli Eğitim Müdürlüğünden bir araştırmacı ile İstanbul Üniversitesinden bir danışmanın bulunduğu 8 kişilik ekip, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) projesi kapsamında sıraca otu bitki grubu üzerinde çalışma başlattı.

Bu kapsamda Munzur Dağları ve bölgede belirlenen 8 sıraca otu üzerinde araştırma yapan ekip, bitkilerin arılara özelleştiğini ve sinek, kelebek gibi istenmeyen (nektar ve polen hırsızı) böcekleri salgıladıkları kimyasallarla kendilerinden uzaklaştırdıklarını belirledi.

Böceklerin uzak tutulmasında nektar ve koku kimyası arasında nasıl bir ilişki olduğunu araştıran bilim insanları, projenin sonunda sıraca otunun zararlı böcekler için doğal böcek kovucu potansiyeli olup olmayacağını tespit edecek.

- "Bitkiler kimyasal maddeler üretir ve kendisini yemeye karşı korumuş olur"

Proje yürütücüsü Prof. Dr. Ali Kandemir, AA muhabirine, bazı bitki türlerinin kendilerine zarar veren böceklere karşı strateji geliştirdiklerini söyledi.

Yapısal ve fiziksel stratejilerin yanı sıra bazı bitkilerin salgıladıkları kimyasallarla savunma mekanizması oluşturduğunu ifade eden Kandemir, şöyle konuştu:

"Böcekler dahil bitkilerin hayvanlar tarafından yenilmesine ‘otçulluk’ deniyor. Bitkiler de otçulluğa karşı diğer bir ifade ile kendisinin yenmesine karşı bazı stratejiler geliştirmiştir. Bu stratejilerden bir tanesi yapısal veya fiziksel stratejilerden bir tanesi. Bitkilerin dikenli olma veya tüylü olma durumları gibi ya da koparılması ile sindirilmesi güç kabuk oluşturma gibi stratejilerdir. Diğer bir strateji ise yenmeye karşı kimyasal stratejilerdir. Bitkiler metabolitler adını verdiğimiz kimyasal maddeler üretir ve bu kimyasal maddeler aracılığıyla kendisini yemeye karşı korumuş olur."

Kandemir, bitkilerin korunma mekanizmaları içerisinde en önemlisinin kimyasal savunma mekanizması olduğunu belirterek, bu mekanizması iyi olan bitki gruplarının, aynı zamanda besin değeri açısından düşük ve fakir olduğunu dile getirdi.

Bu gruplardan birisinin sıraca otu dedikleri bitki cinsi ve onun türleri olduğunu anlatan Kandemir, "Sıraca otunun Türkiye’de 66 türü var. Daha önce TÜBİTAK projesi aracılığıyla 'Erzincan ve çevresinde hangi bitkiler hangi böcekler tarafından tozlaştırılır?' diye proje gerçekleştirdik. O esnada, sıraca otu türleri arılara özelleşmiş ve tozlaşma sırasında arının dışında diğer böcek gruplarını kendisine yaklaştırmadığını fark ettik." dedi.

- "Bitkilerde nektar ve koku kimyasının bileşenlerini ortaya çıkaracağız"

Araştırmalar neticesinde TÜBİTAK’a yeni bir proje sunduklarını aktaran Kandemir, şunları kaydetti:

"Bazı bitkilerin, arılar dışında diğer böcek gruplarını kendisine yaklaştırmayan kimyasal bileşikleri neler olabilir? Doğaya zarar vermeyecek bir böcek kovucu üretmek mümkün olabilir mi? şeklindeki bir düşünceden yola çıktık. Bu bakımdan arkadaşlarımız ile kimyacıların da içinde olduğu bir ekiple, Erzincan ve çevresinde bulunan sıraca otu türlerinden 8 adedini seçtik. Bunların nektar ve koku kimyasının bileşenlerini ortaya çıkaracağız. Tabii bu tek başına yeterli değil, bir taraftan da Erzincan ve çevresinde bulunan diğer böcek gruplarının ziyaret edebildiği, polen veya nektar alabildiği, diğer seçtiğimiz bitkilerin de nektar ve kokusunu analiz edip mukayeseli bir çalışma yapacağız."

Kandemir, "Arıların özelleşmesinde etkili olan, arılar dışında diğer böceklerin bitkiden uzak durmasını sağlayan bileşiklerin neler olduğunu anlamaya çalışacağız." ifadesini kullandı.

Atatürk Üniversitesi ATASOFT Kulübünce,15 Temmuz Milli İrade Salonu'nda düzenlenen programa Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Yönetim Bilişim Sistemleri Bölümü Başkanı Prof. Dr. Üstün Özen, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanı Buğra Ayan, Artiwise Kurucu Ortağı ve Genel Müdürü Tanel Temel, Monster Notebook Kurucu Ortağı ve Üst Yöneticisi İlhan Yılmaz, TOFAŞ Ürün ve Kalite Mühendisliği Departmanı Başkanı Özcan Çavuşoğlu, akademisyenler ve öğrenciler katıldı.

Yönetim Bilişim Sistemleri (YBS) Derneği Başkanı Prof. Dr. Özen, açılışta yaptığı konuşmada, bölümlerinin Türkiye'deki YBS bölümleri için akademisyen ihtiyacını karşılama misyonunu üstlendiğini söyledi.

Özen, "Yapay zeka, çağımızın en büyük yıkıcı teknolojisi olarak adlandırılabilir yani yıkıcı teknoloji demek tahrip eden, yok eden anlamında değil iş yapma biçimlerini kökünden değiştiren, geleneksel iş yapma biçimlerini tamamen değiştiren teknolojiler anlamında. Bunu 'tuşlu telefondan akıllı telefonlara' geçme gibi örneklendirebiliriz." dedi.

Bireylerin yapay zeka ile büyük ölçüde etkinliğini yitiren eski teknolojiler yerine yeni teknolojilere adapte olmak zorunda kaldıklarını belirten Özen, bu boyutuyla yapay zekanın yıkıcı teknoloji olduğunu söyledi.

- "Yeni yeni iş tanımları, becerileri ortaya çıkıyor"

Özen, yapay zekanın gelişen teknolojilere de yön verdiğine işaret etti.

"Belki de bu çağda yaşadığımız en büyük yıkıcı teknoloji yapay zeka teknolojileridir çünkü kapsamı geniş." diyen Özen, sözlerini şöyle tamamladı:

"Aslında yapay zeka sadece teknolojik gelişme değil aynı zamanda insanlık tarihinin en önemli paradigma değişimlerinden birisi. Tekerleğin icadından tutun, elektriğe, internete ve mobil devrim gibi birçok teknolojiyi bugüne kadar yaşadık ama hiçbirisi yapay zeka kadar etkili olmadı. Özellikle üretken yapay zekanın mazisi çok fazla değil ama gelecekte ne olacağını hayal bile edemiyoruz. Bugün sağlıktan sanayiye, tarımdan eğitime ve haberleşmeye kadar yapay zekanın yıkıcı etkilerini görüyoruz. Bu teknolojiyle birlikte meslekler dönüşüyor, bazı meslekler tamamen ortadan kalkıyor ve yeni yeni iş tanımları, becerileri ortaya çıkıyor."

Konuşmaların ardından program, katılımcılar ve sektör liderlerinin "Müşteri Deneyiminin Geleceği: Yapay Zeka İle Sesinizi Duyurun" sunumlarıyla devam etti.

Program, yarın sunum ve oturumlarla sona erecek.

TÜBİTAK yarışması için Kırkpınar Ağası Alper Yazoğlu Ortaokulu'nda Fen Bilimleri Öğretmeni Hülya Kara danışmanlığında Pehlivan Bilim Takımı oluşturuldu.

Öğrenciler mandalinanın raf ömrünü uzatmak için yapılan mumlama ve kimyasal işlemin sağlığa zararı üzerine araştırma yaparak bunu doğal yöntemlerle gerçekleştirmek için çalışma başlattı.

Kimyasallar yerine doğal yöntemlerle meyvelerin raf ömrünü uzatmayı hedefleyen öğrenciler okulun laboratuvarında yaptıkları 8 haftalık çalışmayla "Greyfurt Çekirdeği Uçucu Yağının Mandalina Küflenmesi Üzerine Etkisi" projesini hayata geçirdi.

Buhar damıtma yöntemiyle greyfurt çekirdeğinin yağını elde eden öğrenciler pH değerlerini de kontrol ederek mandalinaya uyguladı.

Doğal solüsyonun mandalinanın raf ömrünün 2 hafta uzattığı belirlendi.

Projeleriyle TÜBİTAK 2204-B 19. Ortaokul Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması İstanbul Avrupa Bölge Finali'nde biyoloji alanında birincilik elde eden öğrenciler, çalışmalarını sürdürüp doğal solüsyonun sektörde kullanılmasını hedefliyor.

Pehlivan Bilim Takımı, projeleriyle TÜBİTAK Bölge Finali'nde de yarışacak.

- Kimyasallar yerine doğal yöntemler

Takımın danışman öğretmeni Hülya Kara, AA muhabirine, bu yıl düzenlenen TÜBİTAK ortaokullar yarışmasında 13 bin 918 projenin jüri önüne çıktığını söyledi.

Öğrencilerin hazırladığı projenin biyoloji alanında TÜBİTAK İstanbul Avrupa Bölgesi'ndeki yarışmada birinci olduğunu belirten Kara, "Biz bu projede meyvelerin raf ömrünü uzatmak için kimyasallar yerine doğal materyallerden de faydalanabileceğimizi göstermek istedik. Kimyasallar insan sağlığına çok zararlı. İnsan sağlığını gelecek nesillerde birçok hastalıklar bekliyor kimyasallar yüzünden. Biz de doğal yöntemlerle meyve sebzelerde raf ömrünü uzatmayı hedefledik." dedi.

- "Kontrol" ve "deney" grubu oluşturuldu

Takımın üyesi 6. sınıf öğrencisi Alper Hüsamettin Erinmez de projede deney ve kontrol grubu oluşturduklarını anlattı.

Laboratuvarda greyfurt çekirdeği uçucu yağından doğal solüsyon elde ettikten sonra mandalinaya uyguladıklarını anlatan Erinmez, şunları kaydetti:

"8 hafta boyunca iki mandalinanın küflenme değerlerini ve pH değerlerini ölçerek değerlendirdik. Kabuğunu çevreleyecek şekilde solüsyon uygulanan deney grubunda 5. haftadan itibaren küflenme oluşmaya başlarken, kontrol grubunda 3. haftadan itibaren küflenme başlıyor."

- "Geri dönüşüm birçok alanda var"

6. sınıf öğrencisi Arda Batı ise projeyi geri dönüşümüne katkı sağlamak amacıyla hazırladıklarını anlattı.

Doğal ürünleri destekleyen projelerin insan sağlığına katkıda bulunduğunu ifade eden Batı, "Geri dönüşüm birçok alanda var. Biz de bu projemizde greyfurt çekirdeğini geri dönüştürerek meyvelerin raf ömrünü uzatan bir yol bulduk. Bu sayede hem ülke ekonomimize katkıda bulunacağız hem de doğamızı korumuş oluyoruz." ifadelerini kullandı.

Kırkpınar Ağası Alper Yazoğlu Ortaokulu Müdürü Coşkun Ünlü de öğrencilerin birincilik elde ettiği projeyle bu ay sonunda Ankara'da yapılacak TÜBİTAK Bölge Finallerine katılacağını anlattı.

TÜBİTAK yarışmalarının öğrencilere öz güven kazandırdığını dile getiren Ünlü, "Öte yandan yapılan projenin içeriğine baktığımızda ülkemize geri dönüşüm ve üretim anlamında katkıları olacağını düşünüyorum. Öğrencilerimizin ileride kendileri ve ülkemiz adına daha büyük çalışmalar yapacağını düşünüyorum." diye konuştu.

İnönü Üniversitesinin yürütücülüğünde, Fırat ve Boğaziçi üniversitelerindeki bilim insanlarınca TÜBİTAK destekli hazırlanan proje kapsamında mangan madeninden elde edilen mangan oksitin, lityum iyon bataryaların verimi ve dayanıklılığını artırmak amacıyla yapılan deneylerde olumlu sonuç alındı.

Projenin yürütücüsü İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Öğretim Üyesi Prof. Dr. Emine Altın, AA muhabirine, yaklaşık 10 yıldır bataryalar üzerinde çeşitli araştırmalar yaptıklarını söyledi.

Altın, yürütücüsü olduğu ve 6 aydır süren TÜBİTAK 1001 projesiyle Adıyaman'ın Gölbaşı ilçesinden getirilen mangan cevherinden elde edilen mangan oksitin lityum iyon bataryalarda kullanılmasının hedeflendiğini belirtti.

Lityum bataryaların elektrikli araçlardan, elektronik cihazlara kadar en çok kullanılan batarya türlerinden birisi olduğuna işaret eden Altın, batarya teknolojisinde yerli kaynakların kullanılmasının ülke ekonomisi açısından önemli olduğuna dikkati çekti.

​​​​​​​Bilimsel araştırma kapsamında lityum iyon bataryaların çekirdeğini mangan oksit kullanarak ürettiklerini ifade eden Altın, yerli kaynakların katma değerini arttırmak istediklerini kaydetti.

Prof. Dr. Altın, şöyle devam etti:

"Mangan cevherinden laboratuvarda saf mangan oksit malzemesi elde ederek, bunu lityum iyon bataryalarda anot malzemesi üzerinde kullanacağız. Bataryanın bileşenlerine baktığımızda anot, katot, elektrolit ve ayırıcı tabaka olmak üzere 4 bileşenden oluşuyor. Bilim insanları da bataryalarda genelde bu bileşenleri geliştirmek üzerine çalışmakta. Biz de genelde yurt dışından kimyasal malzemeler alarak bataryalar üzerinde çalışmaktayız. Bu projedeki amacımız ise yerli kaynaklardan yüksek saflıkta mangan oksit elde etmek ve bunu lityum iyon bataryalarda anot malzemesi olarak kullanarak elektrokimyasal özelliklerini incelemek."

Altın, proje kapsamında İnönü Üniversitesinin Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulundan Doç. Dr. Aydın Aktaş, Fen Edebiyat Fakültesi Fizik Bölümünden Doç. Dr. Fatih Bulut, Fırat Üniversitesi Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölömünden Prof. Dr. Mehmet Deniz Turan ile Boğaziçi Üniversitesi Kimya Bölümünden Doktor Öğretim Üyesi Mehmet Nurullah Ateş ile çalışmaya devam ettiklerini kaydetti.

Mangandan elde edilen mangan oksidin ekonomik değerinin yüksek olduğuna vurgu yapan Altın, "Biz yüksek saflıkta mangan oksit elde ederek batarya bileşenlerinde kullanmayı amaçlıyoruz. Cevherin saflaştırılması için hocalarımız ön çalışmayı yaptı. Deneylerimizi yapıyoruz ve iyi sonuçlar da alıyoruz. Şu an ticari olarak satın aldığımız mangan oksit ile bataryalar üzerinde laboratuvarda çalışmalarımıza devam ediyoruz. Daha sonra hocalarımızın saflaştırdığı mangan oksit üzerinden de deneyleri tekrarlayarak elde ettiğimiz her iki sonucu karşılaştıracağız. Saflaştırdığımız mangan oksidin, satın aldığımız mangan oksit ile aynı sonuçları verip vermediğini irdeleyeceğiz." diye konuştu.

- "Mangan oksit, batarya ve pil üretimi için kullanılacak"

İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Maden Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Murat Erdemoğlu da Türkiye'nin birçok bölgesinde çıkarılan ve Kahramanmaraş merkezli depremlerden etkilenen bölgede de yaygın olarak bulunan mangan cevherinin TÜBİTAK desteğiyle katma değerini yükselterek bataryalarda kullanılacak bir ürüne dönüştürmek için çalıştıklarını söyledi.

Türkiye'nin mangan madeni bakımından zengin olduğuna değinen Erdemoğlu, bu ürüne yurt dışında ciddi talep olduğunu ifade etti.

Mangandan yüksek saflıkta mangan oksit elde ettiklerini aktaran Erdemoğlu, şöyle konuştu:

"Bataryalardan enerjinin geri alınmasını, verimi ve süreyi artırmayı, bataryaların dayanıklılığıyla enerji depolama kapasitelerini artırmaya çalışıyoruz. Bu tür araştırmalar günümüzde devam ediyor. Mangan cevherinin bataryalar üzerinde verimli kullanımı üzerine araştırmaları sürdürüyoruz. Burada elde ettiğimiz yüksek saflıktaki mangan oksit, batarya ve pil üretimi için kullanılacak.

Şu ana kadar ülkemizde ne yazık ki mangan cevherinden batarya kalitesinde malzeme üretimi yapan henüz bir tesis bulunmuyor. Yurt dışından mangana çelik sektöründe ciddi talep var. Manganlı bataryalarda kullanım amacıyla yurt dışından mangan cevheri talebinde bulunuluyor. Ucuza ihraç ediyoruz, belki bizim ülkemizin topraklarından alınan mangandan elde edilen bataryayı kendi telefonumuzda, aracımızda kullanıyoruz."

Atatürk Ortaokulu'na 2 yıl önce atanan ve yalnız yaşayan 25 yaşındaki rehber öğretmen Bektaş, cep telefonu kamerası aracılığıyla kullandığı yapay zeka uygulamaları sayesinde kitap okuyor, temiz ve kirli kıyafetleri ayrıştırıyor, giysi kombini yapıyor.

Çamaşır makinesinden, kahve makinesi ayalarına kadar ev işlerinin çoğunu yapay zekanın görüntü betimleme desteğiyle yapan Bektaş, aradığı eşyayı uygulama yardımıyla bulabiliyor.

Ömer Faruk Bektaş, AA muhabirine, 7 yıldır yalnız yaşadığını ve yapay zekanın hayatının birçok alanında kolaylıklar sağladığını söyledi.

Yalnız yaşayan bir görme engellinin gören bir göze ihtiyaç duyduğuna işaret eden Bektaş, şöyle konuştu:

"Kıyafet seçimi, giyside leke var mı, yok mu? Bunu öğrenebilmek, temiz, uyumlu kıyafet giyebilmek önemli. Görme engelli bir birey olduğumuz için toplumda insanlar, normal bir bireye nazaran bizi daha dikkatli inceliyorlar. Giyim kuşama dikkat etmek, biz görme engelliler için daha öneme sahip oluyor. Yapay zeka kullanıma girmeden bundan 3-4 yıl önce günlük hayatta kıyafetimizin uyumuna kendi tahminimle, siyah ve kırmızı renk uyumlu renklerdir gibi kendi tarzımı yapmaya çalışıyordum. Yapay zeka çıktıktan sonra, giyeceğim tişörte, giyeceğim pantolona karar veriyorum. Yapay zekaya bunu sunuyorum. Yapay zeka bana buna göre 'şu renk bir gömlek giyebilirsin veya şu renk ayakkabı giyebilirsin' diye yönlendirmeler veriyor."

- " Yapay zeka 'gören kişi' tanımını benim için doldurmuş oluyor"

Bektaş, yapay zekayı aktif kullandığından bahsederek, "Sadece bundan ibaret değil. Yalnız yaşayan bir insan olarak çamaşır makinemin ayarından kahve makinemin ayarına kadar, odada bir eşyayı ararken bulabilmekten tutun evcil hayvanımın nerede olduğunu bulmaya kadar yapay zekayı aktif şekilde kullanıyorum. Gören birisine ihtiyaç duyduğum anda 'gören kişi' tanımını, yapay zeka benim için doldurmuş oluyor." diye konuştu.

Braille alfabesiyle yazılan kitapların maliyetli olmasından dolayı çok fazla kitap bulunamadığına dikkati çeken Bektaş, yapay zeka teknolojileri sayesinde her kitabı rahatlıkla okuyabildiğini anlattı.

Telefon kamerasını bir kitaba tuttuğu zaman yapay zekanın o sayfayı analiz ettiğini ve sesli okuma yaptığını belirten Bektaş, "Yapay zekayı ve teknoloji kullanımını hayatına aktif bir şekilde entegre edebilen görme engelli bireyler, hayatta her zaman daha fazla kazanıyorlar, daha fazla bağımsızlaşıyorlar ve kendilerini daha fazla geliştiriyorlar. Engelli bireyler, kendileriyle, toplumlarıyla barışık olmalılar ve bu barışıklığı teknoloji ile taçlandırıp eğitim hayatında ve sonrasındaki iş hayatlarını kullanabilmesi için teknoloji kullanımı üst seviyeye çıkarabilmeliler." dedi.

Bektaş, yapay zekanın gelişmesi gereken birçok yönünün de olduğunu söyleyerek, telefon uygulamalarının da engellilerin hayatını kolaylaştırdığını kaydetti.

EBYÜ'den yapılan açıklamada, Deprem Teknolojileri Enstitüsü tarafından kaydedilen ilk sismik hareketin, çalışmaların somut bir başlangıcı olarak tarihe geçtiği belirtildi.

Çalışma kapsamında kaydedilen sismik verinin görseli, özel bir çerçeve ile Deprem Teknoloji Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Şevket Özden, Doç. Dr. Eren Pamuk, Dr. Seçkin Özgür Çitak, Dr. Metin Kahraman, Dr. Yasemin Korkusuz Öztürk, Dr. Mehmet Safa Arslan, Dr. Fahriye Akar ve Enstitü Sekreteri Şükrü Kemer tarafından EBYÜ Rektör Prof. Dr. Akın Levent'e takdim edildi.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Rektör Prof. Dr. Levent, enstitünün ilk sismik kaydını gerçekleştirmesinin ülkenin deprem yönetimi ve sismik güvenliği konusunda atılmış önemli bir adım olduğunu belirterek, şunları kaydetti:

"Enstitümüz, bilim ve teknoloji alanında ulusal bağımsızlığımızı hedefleyerek afetlere daha hazırlıklı bir gelecek inşa etmek amacıyla çalışmalara devam edecektir. Hep birlikte bu alandaki bilgi ve deneyimlerimizi geliştirerek, toplumumuzu daha güvende tutma yolunda üstümüze düşen sorumluluğu alacağız."

Enstitü Müdürü Prof. Dr. Özden ise enstitünün deprem mühendisliği alanlarına önemli katkı sunacağına işaret ederek, "Ülkemizde depreme dayanıklı yapılaşmanın ilk adımı, toprakların depremselliğinin incelenmesi ve olası sismik yüklerin tespit edilmesidir. Enstitümüz, hem Türkiye'deki depremleri izleyip değerlendirecek hem de yerel zemin incelemeleri yapacak." ifadelerini kullandı.

EBYÜ Deprem Teknolojileri Enstitüsü yürütücülüğünde 9 üniversitenin araştırmacı olarak katıldığı ve jeoloji, jeofizik ile inşaat mühendislerinin bir arada çalıştığı "Edremit Ovası (Balıkesir) ve Çevresinin Yerel Zemin Etkilerinin Belirlenerek Sahaya Özel Sismik Tehlike ve Zemin Dinamik Davranış Analizlerinin Gerçekleştirilmesi" başlıklı TÜBİTAK-1001 projesi kapsamında çalışma yürütülüyor.

Alanında uzman jeoloji, jeofizik ve inşaat mühendislerinin bir arada çalıştığı proje kapsamında, Balıkesir ve Edremit, Burhaniye ile Havran ilçeleri sınırında yer alan Edremit Havzasını ve çevresini etkileyecek karadaki aktif faylar detaylı olarak araştırılıyor.

Bölgeden uydu fotoğrafları ile alanın 3 boyutlu jeofizik tomografisini de alan bilim insanları, depremlerin oluşturduğu sismik hareketlerin zemindeki yıkıcı etkisi üzerinde çalışma yapıyor.

- "1000 civarında jeofizik ölçü topladık"

EBYÜ Deprem Teknolojileri Enstitüsü Araştırma Görevlisi Doç. Dr. Eren Pamuk, AA muhabirine, deprem anında meydana gelecek hasarları önceden tahmin etmeyi ve bölgedeki fay hatları ile zemin durumlarını araştırmayı amaçladıklarını söyledi.

Alanda jeofizik ölçümler olarak 3 boyutlu modelleme ile çalışmalarını gerçekleştirdiklerini ifade eden Pamuk, şöyle konuştu:

"Edremit Havzası hem kuzeyde hem de güneyde yıkıcı deprem üretecek çok sayıda aktif faya ev sahipliği yapmakta. MTA diri fay haritalarında bu haritalar haritalanmış ama havzanın güney kısmında fayların körfeze kadar devam ettiğini belirledik. Bu projede jeoloji çalışmalarını, yüksek çözünürlüklü topografya, ortafoto ve saha çalışmalarıyla gerçekleştirdik. Elde ettiğimiz ilk bulgularda özellikle havza güneyindeki fay zonunun deprem büyüklüğü potansiyelindeki bir artış, bu proje kapsamında belirlendi. Sahadan yaklaşık 1000 civarında jeofizik ölçü topladık, bunlarla 2 ve 3 boyutlu olarak havza modellemesi gerçekleştirdik. Deprem dalgaları havzaya girdiğinde nasıl bir davranış sergileyeceğini modellemiş olacağız. Yani hangi frekansta ne kadar büyütmeler olacak biz bunu büyük depremler öncesi bu alan için hesaplayacağız."

- "Sonuçları yerel yönetimlerle paylaşacağız"

Pamuk, Edremit Havzası gibi çok sayıda havza yerleşiminin ülkede olduğuna işaret ederek, "Özellikle deprem dalgaları bu tür havzalara girdiklerinde bir kapanlama özelliği söz konusu. Yani deprem dalgaları bu alanlara girdiklerinde buradan çıkamıyorlar. Dolayısıyla dışarda ana kayada 10 saniyelik bir deprem burada birkaç katına çıkabiliyor. Projenin sonraki aşamalarında ise sahaya özel sismik tehlike ve zemin dinamik analizleri gerçekleştireceğiz. Böylelikle meydana gelecek depremlerin en büyük yer ivmeleri ve meydana gelebilecek en büyük magnitüd (deprem anında boşalan jeolojik enerji potansiyelinin, sismik aletler tarafından ölçülen değeri) değerleri de önceden tahmin etmiş olacağız. Bu sonuçları yerel yönetimlerle paylaşacağız." diye konuştu.

Kuzey Anadolu Fayı Hattı üzerinde bulunan Yedisu Fay Segmenti’nin kırılmasıyla en çok etkilenecek alanlardan birisi de Erzincan Havzası olduğunu anlatan Pamuk, EBYÜ bünyesinde Erzincan'da deprem risklerinin azaltılması için de saha çalışmalarına başlayacaklarını bildirdi.

Pamuk, Erzincan Havzası'nın 3 boyutlu jeofizik tomografisini çekerek zemin dayanım özelliklerini araştırmaya başlayacaklarını söyleyerek, "Beklenen olası Yedisu depreminin Erzincan zeminlerindeki davranışını bilimsel çalışmalarla önceden analiz edeceğiz. Böylelikle deprem dalgalarının hangi bölgelerde büyüyeceği ve olası büyük depremin süresinin hangi bölgelerde daha uzun süreceğini tespit edeceğiz." ifadelerini kullandı.

Bilişim Vadisi'nden yapılan açıklamaya göre, işbirliği çerçevesinde Yapay Zeka Fabrikası, Bilişim Vadisi ev sahipliğinde ve yürütücülüğünde düzenlenecek B-Stars AI Hızlandırma Programı'nda paydaş olarak yer alacak.

Yapay zeka ekosisteminde rekabet avantajı kazanmak isteyen girişimler için özel tasarlanan program, girişimlerin ölçeklenmesine, teknoloji ve iş geliştirme süreçlerini hızlandırmasına olanak tanıyor.

Program, yenilikçi çözümler geliştiren girişimlere eğitim, mentörlük, atölye çalışmaları, vaka analizleri, teknoloji seminerleri ve yatırımcı görüşmeleri gibi kapsamlı destekler sunuyor.

Başvuruların 24 Mart'a kadar devam edeceği program, yapay zeka alanında farklı sektörlerden teknoloji odaklı girişimleri kabul ederek, onların büyüme ve ölçeklenme süreçlerini hızlandırmayı hedefliyor.

- "Girişimlerin uluslararası pazara taşınması hedefleniyor"

Açıklamada görüşlerine yer verilen Bilişim Vadisi Genel Müdürü Erkam Tüzgen, yapay zekanın artık sadece bir teknoloji olmadığını, iş yapış biçimlerini, üretim süreçlerini ve toplumsal dinamikleri dönüştüren ekosistem olduğunu belirtti.

Küresel ölçekte rekabet edilebilmesi için girişimlerin bu dönüşüme öncülük etmesi gerektiğini vurgulayan Tüzgen, "B-Stars AI Hızlandırma Programı ile bu vizyonu paylaşan girişimcileri destekleyerek onları uluslararası arenaya taşımayı hedefliyoruz. Yapay zekanın sunduğu sınırsız potansiyeli keşfetmek ve geleceğin teknolojisini birlikte inşa etmek için tüm yenilikçi girişimcileri programa başvurmaya davet ediyoruz." ifadesini kullandı.

İş Bankası Grubu Yapay Zeka Fabrikası Başkanı Barış Karakullukçu da ülkedeki yapay zeka girişimciliği için yetkin ekosistem paydaşlarıyla yaptıkları güçlü işbirlikleri ile yenilikçi çözümleri desteklemeye devam ettiklerini vurguladı.

Bilişim Vadisi ve Yapay Zeka Fabrikası olarak NVIDIA ve Microsoft işbirliğinde hayata geçirdikleri yeni hızlandırma programı ile Türkiye'deki yapay zeka girişimlerini küresel ölçekte rekabet edebilir hale getirmeyi hedeflediklerini aktaran Karakullukçu, şunları kaydetti:

"Bu program, girişimlere ileri seviye teknik destek, kurumsal işbirliği fırsatları ve uluslararası pazarlara erişim imkanı sunarak Türkiye'nin yapay zeka alanındaki potansiyelini en üst seviyeye çıkarmayı amaçlıyor. Bu stratejik ortaklık, yapay zeka girişimlerinin büyümesini hızlandırırken, ülkemizin dijital dönüşüm yolculuğuna da önemli katkılar sağlayacaktır."​​​​​​​