Öte yandan, etkinlik kapsamında uzay bilimi ve teknolojisi alanında eğitici oturumlar, seminer, atölye ve paneller de programa dahil edildi.

Düzenlenen proje hakkında bilgi veren Elazığ Belediyesi Gençlik Meclisi Ar-Ge Komisyon Başkanı Yunus Emre Güler, " Bugün Elazığ Belediyesi Gençlik Meclisi olarak Türkiye Uzay Ajansı ortaklığında TUA Astrohackathon’unu düzenliyoruz. İlk etapta 81 ilde yapılması planlanan ama sadece 37 ilde organize edilebilen bu organizasyonu Elazığ’ımızda da hayata geçirebilme imkanını bulduk. Organizasyona destek olan, vizyonuyla katkı sağlayan Elazığ Belediye Başkanı Şahin Şerifoğulları’na teşekkür ediyoruz. Bunların içerisinde üniversite ve lise öğrencileri var. Uzay alanında 48 saat boyunca kendilerine verilen problemler üzerinde çözüm üretmeye çalışacaklar. Bu çözümler genel itibarıyla yazılımsal çözümler, simülasyon çözümleri olacak. Sonucunda da Türkiye’nin uzay misyonuna katkıda bulunulması, niteliğine göre gençlerin tespit edilip yetiştirilmesi hedefleniyor. Hem şehrimiz için hem ülkemiz için inşallah hayırlara vesile olur" dedi.

Etkinlikte yoğun katılım olduğunu belirten, mentör olarak görev alan Fırat Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği öğrencisi Muhammed Soysal, " Öncelikle çok yoğun bir katılım var. Çevre illerden de gelen arkadaşlarımız var ve çok iyi şekilde hazırlanmışlar. Eminim ki, süreci de aynı şekilde devam ettireceklerdir. Katkısı geçen herkese çok teşekkür ederiz" diye konuştu.

Milli teknoloji hamlesine katkı sağlamak amacıyla etkinliğe katıldığını ifade eden lise öğrencisi Eren Aydın, " Biz gençler olarak, milli teknoloji hamlesine katkı sağlamak için buradayız. Amacımız, ülkemizin kendi teknolojisinin geliştirilmesi ve dışa bağımlılığı azaltarak daha güçlü bir konuma gelmesidir. Bu süreçte hem kendimizi geliştiriyoruz hem de gelecekte ülkemize fayda sağlayacak projeler üretmeyi amaçlıyoruz" şeklinde konuştu.

Organizasyonun gerçekleştirilmesinde emeği geçenlere teşekkürlerini ileten Gİ-TEK Kulübü Başkanı Bedirhan Şakalar, " Elazığ Belediyesi ve Türkiye Uzay Ajansı’nın da katkılarıyla beraber TUA AstroHackathon’u gerçekleştiriyoruz. Emeği geçen ekip arkadaşlarımıza teşekkür ediyor, yarışmacılara başarılar diliyorum" ifadelerini kullandı.

Türkiye 5G'ye geçiş için çalışmalarına uzun süredir devam ediyor. TBMM, stadyumlar gibi birçok alanda geçen yıl test çalışmaları kapsamında hizmete sunulan bu teknoloji, 1 Nisan itibarıyla ise ülke genelinde kullanılmaya başlanacak. 5G ilk aşamada 81 il merkezinde devreye girecek, 2 yıl içinde ülkenin her noktasına yayılacak. Dolayısıyla ilk aşamalarda sadece şehir merkezlerinde olacak bu teknoloji, peyderpey genişleyecek.

5G kullanımı için yapılması gerekenler

Beşinci nesil mobil haberleşme için kullanıcıların en başta bu teknolojiye uyumlu bir cep telefonu ile uyumlu bir sim kartının olması gerekiyor.

Halihazırda 4,5G teknolojisi ile uyumlu sim kartlar 5G ile de uyumlu iken daha önceki teknolojilere ait sim kartların güncellenmesi şartı bulunuyor.

Uyumlu telefon ve sim karta sahip olunduktan sonra geriye bu teknolojiyi aktif etmek kalıyor. Türkiye'de bu hizmeti sunacak 3 operatörde de SMS ile veya operatörlerin mobil uygulamaları üzerinden 5G aktif edilebiliyor.

Dördüncü ve son aşamada ise telefonun "Ayarlar", "Hücresel" veya "Mobil Ağlar" kısmından şebekenin LTE veya 4,5G'den 5G'ye taşınması gerekiyor.

Uyumlu telefon ve sim kart sahip, hem operatör hem de telefonda 5G sistemlerini aktif eden kullanıcılar ise 1 Nisan itibarıyla kapsama alanı içinde bu teknolojiyi kullanabilecek.

Telefonun uyumlu olup olmadığı nasıl kontrol ediliyor?

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu'nun açıklamasına göre Türkiye'deki 95 milyon civarında cep telefonundan 32 milyonu 5G'ye uyumlu görünüyor. Yaklaşık bir sene önce bu rakam 15 milyon civarında bulunuyordu. 5G'nin devreye girmesiyle bu rakamın artması bekleniyor. Bu kapsamda Apple telefonlarda iPhone 12 ve sonrası, Samsung telefonlarda da Galaxy S21 ve sonrasındaki telefonların uyumlu olduğu operatörler tarafından ifade edildi. Kullanıcılar Android ve iPhone telefonlarda "Ayarlar" menüsünden "Hücresel" veya "Mobil Ağlar" başlığı altında en yüksek teknoloji olarak LTE veya 4,5G yerine 5G'yi görüyorsa bu teknolojiye uyumlu telefonu olduğu anlamını taşıyor. Operatörlerin internet siteleri üzerinden de telefonlarının 5G uyumlu olup olmadığını tespit edebiliyor.

5G birçok alanda farklılık yaratacak

Bu teknolojiyi 1 Nisan itibarıyla hizmete sunacak 3 operatör de 5G uyumlu telefonlara yönelik kampanyalara odaklandı. Böylece kullanıcılar telefonunu güncelleyerek 5G'yi kullanmaya başlayabiliyor. Ancak 5G yüksek hızla birlikte yüksek veri kullanımını da beraberinde getiriyor. Bu, internet paketlerinin 4,5G teknolojisine göre daha hızlı tükenebileceği anlamını taşıyor. Operatörler ise yüksek kullanıma yönelik "sınırsız mobil internet" gibi seçeneklerle yeni paketler sunuyor. 5G'nin daha hızlı internetin yanında, hayatın birçok alanında kritik değişiklikleri beraberinde getirmesi bekleniyor. Bu teknolojiyle büyük dosyaların saniyeler içinde inmesi, konser, stadyum, metro gibi kalabalık yerlerde bağlantı kopmalarının azalması ve mobil cihaz üzerinden başka elektronik araçlarla hızlıca iletişim kurulabilmesi mümkün olacak.

Uzaktan ameliyatların robotlarla yaygınlaşması, 5G'nin 1 milisaniyenin altına düşen gecikme süresi sayesinde, bir cerrahın binlerce kilometre ötedeki bir hastayı robotik kollar yardımıyla, sanki yanındaymış gibi anlık tepkilerle ameliyat edebilmesi hedefleniyor. Ayrıca 5G, sanayi ve üretimde binlerce sensör ve robotun aynı anda çalışması, tarlaların sulanması ve sensörlerle izlenmesi imkanı sunuyor. Mobil oyunlarda gecikmenin düşmesiyle takılmaların azalması ve bulut tabanlı oyunların her yerde daha rahat oynanabilmesi de 5G ile mümkün olacak.

Prof. Dr. Yayla, petrol-su karışımlarının daha az enerji kullanılarak ayrıştırılmasına katkı sunmak amacıyla 2019'da çalışma başlattı.

Yaklaşık üç yıl süren 'Düşük Enerjili Petrol-Su Karışımı Ayrıştırma Sistemi' başlıklı çalışma, Van YYÜ Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi ile TÜBİTAK tarafından desteklendi.

Bu kapsamda Van YYÜ Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü laboratuvarında pilot ölçekli bir ayrıştırma tesisi kuruldu.

Ayrıştırma verimliliğini artırmak için sistemde eğimli yerleştirilen birleştirilmiş plakalar, özel delik desenlerine sahip yüzeyler, stratejik noktalara konumlandırılmış tahliye boruları ve tank yüzeyine yerleştirilen savaklar kullanıldı.

Testler için Adıyaman, Batman ve Diyarbakır'daki petrol sahalarından temin edilen 3 bin litre petrol-su karışımı, sistemde başarıyla ayrıştırıldı. Yapılan çalışmalar sonucunda sistemin ayrışma verimliliğinin yüzde 96-99,5 arasında olduğu tespit edildi.

Türk Patent ve Marka Kurumunca 'buluş' kategorisinde tescillenen sistemin, dijitalleşmesi ve yapay zeka ile desteklenerek daha da geliştirilmesi hedefleniyor.

- 'Süreç içinde sistemi nasıl daha da geliştirebileceğimiz üzerine yoğunlaştık'

Prof. Dr. Yayla, AA muhabirine, petrol ve su karışımının düşük enerjiyle ve yüksek verimle ayrıştırılmasını sağlayan yerli bir sistem geliştirdiklerini söyledi.

Irak'ın Duhok kentindeki öğrencileriyle yaptığı çalışmalardan esinlenerek bu alana yöneldiğini belirten Yayla, şunları kaydetti:

'Süreç içinde sistemi nasıl daha da geliştirebileceğimiz üzerine yoğunlaştık. Petrol yer altından üç farklı akışkanla çıkarılıyor. Bu akışkanlardan biri gaz fazında olan doğal gaz, diğer ikisi sıvı faz halinde olan petrol ve su bileşenleridir. İlk olarak bir arada çıkarılan bu akışkanlar ayrıştırılması için iki ayrı prosesten geçirilirler. Sonrasında rafinerilerde farklı kimyasal süreçler de söz konusudur. Bizim çalışmamız bu sürecin ikinci aşamasına yöneliktir. Yani ilk ayrıştırmadan sonra petrolün içinde az miktarda kalan suyun ayrıştırılması için geliştirilen bir sistemdir.'

- 'Hedefimiz, minimum sürede maksimum verim elde etmekti'

Makine mühendisliği alanında çalıştıkları için daha çok fiziksel ve yer çekimi temelli ayrıştırma üzerine yoğunlaştıklarını vurgulayan Yayla, şu bilgileri verdi:

'Literatürde yer alan birleştirilmiş plakalı sistemlerden faydalandık. Bu sistemlerde, akış ayrılması prensibiyle yer çekimi etkisi kullanılarak petrol ve su ayrıştırılabiliyor ancak burada gördüğümüz eksiklik, ayrıştırmayı etkileyen çok sayıda değişken parametrenin bulunmasıdır. Temel hedefimiz, minimum sürede maksimum verim elde etmekti çünkü rafinerilerde bu ikinci proses için kullanılan tankların sınırlı kapasitede olmasından dolayı çok miktarda gelen petrolün kısım kısım ayrıştırılması söz konusudur. Literatürde genellikle yüzde 80-85 civarında ayrışma verimi elde edilebiliyor. Bu oran yüzde 95-99 seviyelerine çıkarılabiliyor ancak bu durumda süre ciddi şekilde uzuyor. Biz ise süreyi minimize ederken verimi artırmayı hedefledik. Bu amaçla plakalar arası mesafe, plaka uzunluğu, delik çapları ve desenleri, giriş debisi, plaka kavis açıları ve montaj açıları gibi birbirini etkileyen birçok parametreyi birlikte değerlendirdik.'

Yüzey yanıt metoduyla yapılacak deney sayısını azalttıklarını ve ardından yapılması gereken deney setlerinin büyük bölümünü sayısal analizlerle gerçekleştirdiklerini anlatan Yayla, 'Sayısal çalışmalar sonucunda elde ettiğimiz en iyi verim ve süre değerlerini daha sonra deneysel olarak doğruladık. Laboratuvarımızda kurduğumuz sistem yardımıyla yapılan testlerde, dakikada 10 litre petrol-su karışımının yüzde 99 verimle ayrıştırılması sağlandı.' diye konuştu.

- 'Ayrıştırma sistemimizi ürettik'

Elde edilen sonuçların ardından Türk Patent ve Marka Kurumuna başvuruda bulundukları dile getiren Yayla, YYÜ ve TÜBİTAK'ın destekleri sayesinde sistemi daha ileriye taşıdıklarını vurguladı.

Bu destekler sayesinde tasarladıkları ayrıştırma sistemini kurduklarını belirten Yayla, 'Patent başvurumuzu 2022'de yaptık. Yaklaşık 3 yılda patentimizi aldık. Bu bizim için büyük bir mutluluk. Bu başarı üniversitemizin de başarısıdır.' ifadelerini kullandı.

Bölgedeki Gabar, Cudi ve Kato dağlarında petrol çalışmalarının yürütüldüğünü anımsatan Yayla, 'Geliştirdiğimiz yerli ve milli sistemin, ülkemizde çıkarılan ham petrolün ikinci prosesine önemli katkılar sağlayacağını düşünüyoruz. Irak ve İran gibi petrol üretiminin yoğun olduğu bölgelere yakın coğrafyada yaşıyoruz. Ürünümüzün, bu bölgelerde çıkarılan petrolün işlenmesine katkı sunacağına inanıyorum. Ürünümüzü daha ileri noktalara taşımayı, dijitalleşmesini ve yapay zekayla destekleyerek daha da geliştirmeyi hedefliyoruz.' dedi.

Üniversiteden yapılan açıklamaya göre, TÜBİTAK tarafından yürütülen 1812 BiGG Yatırım Programı, 2026-2028 dönemi için yeni yapısıyla girişimcilere hibe yerine doğrudan yatırım sunan bir modele geçti.

Bu kapsamda devlet, erken aşama teknoloji girişimlerine yatırımcı olarak ortak olurken, Yeditepe Üniversitesi de Venture Stüdyosu aracılığıyla girişimlerin fikirden ürüne, şirketleşmeden pazara kadar tüm süreçlerinde aktif rol üstleniyor.

Yeditepe Üniversitesi'nin de aralarında bulunduğu BiGG (Bireysel Genç Girişim) Yatırım Programı, İstanbul Kültür Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi (TTO), Medipol TTO AŞ ve Ankara Medipol Üniversitesi işbirliğiyle yürütülüyor.

Yeditepe Üniversitesi, programa başvuru ve eğitim desteği sunmanın yanı sıra özellikle sağlık teknolojileri, yapay zeka ve mühendislik alanlarında girişimci yetiştiren stratejik ortaklardan biri olarak konumlanıyor.

Programda uygulayıcı kuruluş olarak seçilen Yeditepe Üniversitesi Venture Stüdyosu, akademisyenler, öğrenciler ve girişimci adaylarıyla yeni 'startup'lar geliştirmeyi, geleneksel hızlandırma programlarının ötesine geçerek fikrin ürün-pazar uyumuna kadar desteklenmesini amaçlıyor.

- Başarılı girişimlere 1,5 milyon liraya kadar yatırım

Yeni sistemle başarılı bulunan girişim fikirlerine 900 bin liraya kadar doğrudan yatırım yapılıyor. Çevre, enerji verimliliği ve sürdürülebilirlik odaklı projelerde bu tutar 1,5 milyon liraya kadar çıkabiliyor. Bu yatırım karşılığında TÜBİTAK, kurulan şirkete ortak oluyor.

Üniversite öğrencileri, yeni mezunlar, yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin başvurabildiği programda şirket sahibi olma şartı aranmıyor. Teknoloji tabanlı olması ve daha önce benzer bir kamu desteği almamış olması gereken projeler için girişimciler, Yeditepe Üniversitesi gibi uygulayıcı kuruluşlara başvurarak eğitim ve hızlandırma sürecine katılıyor.

Projelerin TÜBİTAK'a sunulmasının ardından başarılı bulunanlar 'Mükemmeliyet Mührü' alarak şirketleşme ve yatırım sürecine geçiyor. Girişimcilere ücretsiz ofis alanı, laboratuvar ve teknik altyapı, şirket kuruluşu ve fikri haklar danışmanlığı, pazar analizi ve mentörlük gibi destekler sağlanıyor.

Ayrıca girişimciler, üniversitenin mühendislik ve AR-GE laboratuvarları, uluslararası araştırma merkezleri, hastane altyapıları ve Teknoloji Transfer Ofisi (TTO) işbirlikleriyle geniş bir ağa erişim imkanı buluyor.

- 'Küresel pazarlara açılabilecek girişimlerin doğmasının hedefliyoruz'

Açıklamada görüşlerine yer verilen Yeditepe Üniversitesi Araştırma Geliştirme ve İnovasyondan Sorumlu Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Oğuz Bayat, BiGG Yatırım Programı ile Venture Stüdyo modelinin birleşmesi sayesinde, gençlerin iş arayan değil iş kuran bireylere dönüştüğünü belirtti.

Söz konusu işbirliğiyle Türkiye'nin sağlık ve teknoloji alanındaki dışa bağımlılığının azaltılması ve küresel pazarlara açılabilecek girişimlerin doğmasının hedeflendiğini vurgulayan Bayat, şunları kaydetti:

'Yeditepe Üniversitesi, sahip olduğu bilimsel altyapı ve Venture Stüdyo modeliyle bilgiyi laboratuvarda bırakmayıp, yatırıma ve ürüne dönüştürme iddiasını bu programla sahaya taşıyor. Bu işbirliğinden doğacak girişimlerin, Türkiye'de olduğu kadar uluslararası arenada da adından söz ettirmesini bekliyoruz.'

Erzurum Büyükşehir Belediyesi ile Türkiye Teknoloji Takımı Vakfı (T3) ve TÜBİTAK işbirliğiyle 4 yıl önce Yakutiye ilçesinde kurulan Bilim Erzurum, öğrencileri bilim ve teknolojiyle buluşturmaya devam ediyor.

İlçelerden öğrencilerin de yararlandığı merkezde, uzman eğitmenler eşliğinde robotik kodlama, akıllı tarım, yazılım ve tasarım gibi alanlarda çocuklara eğitim veriliyor.

Yıl içinde rutin eğitimler dışında, çocuklara yönelik kış bilim festivali, ara tatil etkinlikleri, tasarım ve robotik etkinlikleri, akıllı tarım yarışmaları gibi 20 organizasyon düzenlenen Bilim Erzurum'da, 2025 yılında 100 bini aşkın çocuğa hizmet sunuldu.

Atatürk Üniversitesi Eğitim ve Matematik Kulübü'nün gönüllü öğrencileri ile Matematik Festivali de düzenlenen merkezde, çocuklar hem geometrik şekiller hem de matematik verileri üzerinden eğlenceli vakitler geçirdi.

- Çocuklara matematiği sevdirmek için festival düzenlediler

Erzurum Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Daire Başkanı Ergün Engin, AA muhabirine, Bilim Erzurum'un çocukları geleceğin dünyasında hazırlama misyonu ile hareket ettiğini söyledi.

Matematik festivalinin de bu misyon doğrultusunda gerçekleştirildiğini ifade eden Engin, 'Burada çocuklarımızın bir kısmında matematikle ilgili korkular var. O korkuları nasıl yenebiliriz üzerinden hazırlanmış bir etkinlik bu. Matematik aslında içine girince çok neşeli, eğlenceli bir şey ve çocuklarımızın buna hazır olması lazım. Sadece sayıyla irtibatını güçlendirmek için değil, iyi düşünebilmek için, analiz yapabilmek için de matematik sevgisine, bilgisine ihtiyacı var. Çocuklarımızı buna hazırlamak istiyoruz.' dedi.

Engin, etkinliklerin katkısını çocukların üzerinde gördüklerini belirterek, 'Bu etkinliklerle matematikten çok korkan bir çocuk, çok kısa bir süre içerisinde matematiği çok seven, matematiğe aşkla bağlı takip eden, yeni etkinlikler isteyen bir çocuk haline gelebiliyor.' diye konuştu.

Matematik festivaline 600 çocuk ve 70'e yakın gönüllü üniversite öğrencisinin katıldığını söyleyen Engin, merkezde gerçekleştirilen tüm etkinliklerde, kentteki kurum ve sivil toplum kuruluşlarının birlikteliklerini gördüğünü aktardı.

- 'Ana hedef kitlemiz, 6-14 yaş grubu'

Bilim Erzurum'un, T3 Vakfı ve Erzurum Büyükşehir Belediyesi işbirliği ile açıldığını anımsatan Engin, şunları kaydetti:

'Ana hedef kitlemiz, geleceğe hazırlamamız gereken kitle olarak gördüğümüz 6-14 yaş grubu. Bunlar hafta içi tarafımızdan okullardan randevu usulüyle otobüslerle merkezimize taşınıyorlar. Hafta sonuna da çeşitli etkinlikler yine kayıtlarla düzenleniyor. 2025 yılı içinde 103 bin 504 kişiye hizmet ettik. Yaklaşık 20 etkinlik düzenledik. Bunu bazen veli- çocuk şeklinde yapıyoruz. Haliyle velinin işe katkısı da çok önemli. Çünkü evde bir dönüşüm sağlanması lazım. Eğer toplumun bilime yeniden ilgi duymasını yeniden bilimsel çalışmaların yükselmesini hedefliyorsak evde de çocukların rahat olması lazım. Velilerin bu işe yatkın olması lazım. O yüzden belli çocuk etkinliklerine de önem veriyoruz.'

Engin, 2026 yılında merkeze gelen çocuk sayısını artırmayı hedeflediklerini sözlerine ekledi.

Eğitim ve Matematik Kulübü Başkanı Zeynep Gülçin Okumuş da gönüllü öğrencilerle yoğun bir çalışma sonucu 7 farklı atölyede çocuklara matematiği sevdirmeye çalıştıklarını belirterek, 'Burada matematiğin sadece ders olmadığını, eğlenceli yüzünü onlara göstermeyi amaçladık.' değerlendirmesinde bulundu.

Atatürk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü'nden geçen yıl mezun olan Merve Erdem ve Nursemin Şenel, lisans bitirme projesi olan 'Kamuya açık tuvaletler için Iot tabanlı yoğunluk ve takip hijyen sistemi' kapsamında çalışma yaptı.

Fakültenin Bilgisayar Mühendisliği Öğretim Üyesi Doç. Dr. Deniz Dal danışmanlığında 'HygieneTrack ' isimli mobil uygulama geliştiren mühendisler, hazırlanan prototip tuvalet kabinine, nem, sıcaklık ve amonyak gibi değerlerin ölçüldüğü sensörler ile kullanıcı sayısını ve içerde bekleme süresini de gösteren donanımlar entegre etti.

- Proje akıllı şehirler ve ulaşım kategorisinde TEKNOFEST'ten üçüncülük aldı

Havalimanları, metro istasyonları ve alışveriş merkezleri gibi yoğun mekanlarda kamuya açık tuvaletlerin hijyen standartlarını yükseltmeyi ve temizlik yönetimini dijitalleştirmesi hedeflenen çalışmayla, TEKNOFEST kapsamında TÜBİTAK tarafından organize edilen 2242 kodlu Üniversite Öğrencileri Araştırma Proje Yarışmaları'nda akıllı şehirler ve ulaşım kategorisinde Türkiye üçüncülüğü elde edildi.

- 'Proje kamuya açık tuvaletlerde temizlik ve hijyen yönetimini hedefliyor'

Doç. Dr. Dal, AA muhabirine, öğrencilerin bitirme projelerini, toplumsal duyarlılık ve sosyal hayata katkısı olan projeler olmasını hedeflediklerini söyledi.

Bu sistemde birden fazla kabini olan tuvaletlerde kabinin ön ve arka yüzüne bazı donanım elamanları yerleştirdiklerini anlatan Dal, 'Bu proje kamuya açık tuvaletlerde temizlik ve hijyen yönetimini hedefliyor. Amacımız tuvalete giren bir kişinin, kabinler içinden en temizini bulması. Bu amaçla kabinin içindeki oksijen, hava, nem gibi durumları, aynı zamanda kabinin kaç kere kullanıldığı bilgisini entegre ettiğimiz kayıt sistemiyle alıp 'sensör fizyonu' dediğimiz teknolojiyle birleştirip kabinin önüne ledler ve etiketlerle tuvaletin ne kadar kirli ve temiz olduğunu yansıttık. Böylece en az kullanılan tuvalet kabininin bulunmasına yardımcı olabilmeyi amaçladık.' dedi.

Dal, projeleri için geçen yıl patent başvurusunda da bulunduklarını aktardı.

Kamuya açık alanda temizliğin önemini Kovid-19 döneminde daha iyi tecrübe ettiklerini belirten Dal, 'İnsanlar temiz tuvalete her zaman ihtiyaç duyuyor biz de buna yönelik teknolojik mobil uygulama geliştirdik. ' diye konuştu.

Tuvalet kabinlerindeki temizlik kontrolü sürecini dijital teknolojilerle otomatik hale getirdiklerini vurgulayan Dal, şunları kaydetti:

'Projenin özellikle temizlik iddiasında bulunan benzin istasyonları gibi yerlerde hayata geçirilebileceğini öngörüyoruz. Alışveriş merkezleri, havaalanlarında da kullanılmasını planlıyoruz. Tuvalet kapılarına entegre ettiğimiz gömülü sistem bileşenleri, topladıkları sensör verilerini ve birleştirdikleri füzyon verisini bulut dediğimiz ortamda veri tabanına kaydediyor. Bu veri anlık olarak mobil uygulama tabanından kontrol edilerek denetleniyor. Orada bir anormallik (kirlilik, kapının çok sayıda açılması ya da oksijen sensörünün çok fazla değer okuması gibi) durum tespit edildiğinde uygulama yöneticiye aksiyon tetikliyor.'

- Halka açık tuvaletlerdeki temizlik endişesini gidermek için proje geliştirildi

Mühendis Merve Erdem de halka açık tuvaletlerde kabinlerin kirliliği konusunda çoğu insanın endişe duyduğunu ve bunu çözmek için proje geliştirdiklerini aktardı.

Prototip üzerinden sistemin çalışmasını anlatan Erdem, şöyle devam etti:

'Kabinin içine döşenen sensörler ile hava kalitesini, nem, sıcaklık ve amonyak değerlerini ölçüyoruz. Aynı zamanda kabinin kilit sistemine, içeriye giren kişi sayısının verildiği sistemi entegre ettik. Kabinin kirlilik derecesi arttığında kabin üzerindeki ışıklar yeşilden sarıya, sarıdan da kırmızıya geçiyor. Böylelikle kullanıcı kabinin kirlilik değerini görüyor. Aynı zamanda mobil uygulamadan temizlik personeli de hangi kabinin kirli olduğunu görebiliyor. Temizlik yaptıktan sonra kartını okutup kabinlerin temiz konuma geçmelerini sağlıyor.'

Şirketten yapılan açıklamada görüşlerine yer verilen Şahin, müşteri deneyimini tüm hizmetlerinin merkezine aldıklarını belirtti.

Türk Telekom'un uluslararası dolaşım hizmetiyle abonelerinin yurt içinde deneyimledikleri güvenli ve yüksek kaliteli iletişimi yurt dışında da kesintisiz biçimde sürdürmelerini sağlayarak müşteri deneyimini 'sınırların ötesine' taşıdıklarını vurgulayan Şahin, müşterilerinin tüm iletişim ihtiyaçlarını karşılayan çözümler üretmeye devam ettiklerine dikkati çekti.

Müşteri memnuniyetini odağa alan ve küresel ölçekte değer ürettikleri bu anlayışla, mesafeleri kısaltan, bağlantıları güçlendiren çözümlerle teknolojiyi iyilik ve faydaya dönüştürmekten gurur duyduklarını vurgulayan Şahin, şunları kaydetti:

'Kullanıcılarımızın yurt dışındaki iletişimlerini kolaylaştıran, uluslararası dolaşım hizmetimizle, 2025'in ocak ayında hizmet vermeye başladığımız Suriye dahil olmak üzere kadim Anadolu medeniyeti topraklarında yüzyıllardır köklü bağlarımızın olduğu sınır komşularımız, Azerbaycan, Gürcistan, Ermenistan, İran, Irak'ta ve tüm kıtalarda dünyanın birçok noktasında müşterilerimizin iletişimini sınırların ötesine taşıyoruz.'

Tarımsal ürünlerin depolarda raf ömürlerini ve kalitelerini artırmak için Hakkari Üniversitesi'nde 6 yıl önce çalışmalarına başlayan Doç. Dr. Sinem Karakuş, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi'nde misafir öğretim üyesi olarak çalışmalarını sürdürdü.

Karakuş, doğal kökenli 3 çeşit uçucu yağ bileşeninin birleştirilmesiyle elde edilen solüsyonu elma, narince ve kara erik üzüm çeşitleri üzerinde kullandı.

Araştırma kapsamında yapılan analizlerde, organik solüsyonun yalnızca hastalık gelişimini baskılamakla kalmadığı, aynı zamanda ürünlerin fiziksel ve biyokimyasal kalite parametrelerini de olumlu yönde etkilediği saptandı.

Depolama sürecinde kalite kayıplarının azaldığı, fizyolojik bozulmaların geciktiği ve raf ömrünün uzadığı belirlendi.

Karakuş'un, yürüttüğü solüsyon çalışmasına yönelik dünya çapındaki en nitelikli bilimsel dergilerde yer alan ve etki değeri en yüksek grup Q1'de 5, Q2'de ise 4 yayını bulunuyor.

Hakkari Üniversitesi Çölemerik Meslek Yüksekokulu Bitkisel ve Hayvansal Üretim Bitki Koruma Programı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Karakuş, AA muhabirine, geliştirilen solüsyonun organik niteliğinin özellikle tüketici sağlığı ve sürdürülebilir tarım açısından büyük önem taşıdığını söyledi.

- 'Elde ettiğimiz sonuçlar, sentetik kimyasallara alternatif'

Ürettikleri doğal solüsyonun sentetik kimyasallara alternatif olarak güvenli şekilde kullanılabileceğini anlatan Karakuş, şöyle devam etti:

'Elde ettiğimiz doğal kökenli bileşenlerin, hasat sonrası ürünlerde kurşuni küf gelişimini baskılayarak depo süresinin uzatılmasında güvenle kullanılabileceğini gösteriyor. Özellikle bu üç bileşenin birlikte kullanıldığı uygulamalarda koruyucu etkinin oldukça yüksek olması, uygulama açısından dikkat çekici bir bulgu. Yaptığımız analizler, bu uygulamaların sadece koruyucu etki sağlamakla kalmadığını, aynı zamanda kalite parametrelerini de olumlu yönde etkilediğini gösterdi. Elde ettiğimiz sonuçlar, sentetik kimyasallara alternatif olarak doğal ve güvenli çözümlerin hasat sonrası teknolojilerde kullanılabileceğini de ortaya koyuyor.'

Uçucu yağ bileşenlerinin kullanımının hem kurşuni küf kaynaklı ürün kayıplarını azaltabileceğini hem de tüketiciye daha kaliteli ve güvenli ürün sunulmasına katkı sağlayabileceğini ifade eden Karakuş, 'Araştırma sonuçlarımız hasat sonrası teknolojiler, soğuk hava depolama sistemleri ve sürdürülebilir tarım uygulamaları açısından sektöre yol gösterici nitelik taşıyor.' dedi.

Karakuş, çalışmaların bilimsel açıdan da uluslararası düzeyde karşılık bulduğunu belirterek, elde edilen verilerin alanında saygın, uluslararası indekslerde taranan ve 'Q1' kategorisinde yer alan dergilerde yayımlandığını bildirdi.

Çalışmaların yalnızca akademik düzeyde kalmadığını vurgulayan Karakuş, özel kurumlarla işbirliği içinde elde edilen bulguların uygulamaya aktarılmasına yönelik çalışmaların da devam ettiğini sözlerine ekledi.

Şirketten yapılan açıklamaya göre, Türkiye'nin önde gelen perakende şirketlerinin C-Level yöneticilerinin katılımıyla düzenlenen toplantıda, yapay zeka odaklı inovasyonlar, Avrupa ve dünyadan farklı örnek vakalar, bulut tabanlı çözümler ve veri otomasyonunun müşteri deneyimine etkileri ele alındı.

Sektör liderleri ve küresel iş ortaklarının bilgi ve deneyimlerini paylaştığı toplantı, açılış konuşmalarıyla başladı.

Etkinlik kapsamında 'Cloud-Native ve AI ile Perakende Deneyimini Yeniden Şekillendirin' ve 'AI Teknolojileri ile Perakende Dönüşümünü Hızlandırın' başlıklı paneller gerçekleştirildi.

Panellerde, teknolojinin sadece operasyonel verimliliği artırmakla kalmayıp, müşteri sadakatini ve satışları nasıl yukarı taşıdığına dair en iyi uygulama örnekleri paylaşıldı.

'Veri ve Otomasyon ile Perakendede Kullanıcı Büyümesi' başlıklı son panelde ise büyük verinin işlenmesi ve otomasyon süreçlerinin şirketlerin büyüme stratejilerindeki kritik rolüne dikkati çekildi.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Huawei Cloud Türkiye Ülke Müdürü Ray Rui, perakende sektörünün dijitalleşme yolculuğunda güvenilir bir teknoloji ortağı olmayı sürdürdüklerini belirtti.

Türkiye için hazırlanan IDC MarketScape Türkiye Public Cloud IaaS'ın 2025 raporunda 'Liderler' arasında yer almaları ve Türkiye'ye yatırım yapan 'Hyperscaler' olmalarının, bu alandaki uzun vadeli vizyonlarının ve yerel pazara olan güçlü bağlılıklarının önemli bir göstergesi olduğunu vurgulayan Rui, 'Bugün burada sektörün vizyoner liderleriyle bir araya gelerek, yapay zekanın perakendeyi nasıl daha akıllı ve çevik hale getirebileceğini konuştuk. Sunduğumuz bulut çözümleriyle Türkiye'deki perakendecilerin global rekabette güçlenmesine destek olmaya devam edeceğiz.' ifadelerini kullandı.​​​​​​​

Atatürk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü'nden geçen yıl mezun olan ve daha önce sağlık meslek lisesi bitirdiği için atandığı Araştırma Hastanesi'nin endokrinoloji servisinde hemşire olarak da çalışan Samet Can Akbulut, lisans bitirme projesi kapsamında, Tip 1 diyabet hastalarının her gün ve her öğün yemekten önce karbonhidrat sayımı ve insülin dozu hesaplamasını kolaylaştırmak için pratisyen hekim Hümeyra Ören ile proje çalışması yaptı.

Bu kapsamda fakültenin Bilgisayar Mühendisliği Öğretim Üyesi Doç. Dr. Deniz Dal danışmanlığında yapay zeka destekli 'DiaAssist ' isimli mobil uygulama geliştirildi.

Tip 1 diyabetliler, tüketeceği besinin fotoğrafını uygulamaya yükleyerek yemeğin karbonhidrat değerini hiçbir matematiksel işlem yapmadan yapay zeka desteğiyle anında görebilecek.

- Proje TEKNOFEST'ten üçüncülük aldı

Çalışmayla TEKNOFEST kapsamında TÜBİTAK tarafından organize edilen 2242 kodlu Üniversite Öğrencileri Araştırma Proje Yarışmaları'nda sağlık kategorisinde Türkiye üçüncülüğü elde edildi.

Doç. Dr. Dal, AA muhabirine, öğrencisi Akbulut'un hastanede ve sahada karşılaştığı problemi sosyal sorumluluk projesi kapsamında çözmeye çalıştıklarını söyledi.

Tip 1 diyabetlilerin her gün ve her öğün yemek yemeden önce yiyecekleri yemeğin karbonhidrat değerini saymak ve bu yemeğin vücuda girdikten sonra karşılayacak insülin dozunu önceden yapmak zorunda kaldığını anlatan Dal, şunları kaydetti:

'Her gün ve her öğünde yemeklerin karbonhidrat değerlerini bir yerden bulup matematiksel hesaplarla bir sonuca dönüştürüp insülin dozunu hesaplamak kolay değil. Biz bunu tamamen yapay zeka destekli teknolojiyle otomatikleştirmeyi başardık. Kullanıcı yiyeceği öğünün, yemeğin mobil uygulamamıza fotoğrafını yükleyerek karbonhidrat değerlerini otomatik buluyor, insülin dozu arka planda ilgili matematiksel formüllerle hesaplanıyor ve doz otomatik olarak bulunuyor. Bunun pratik faydası, okuma yazma bilmeyen, teknoloji okuryazarlığı kısıtlı olan ve 4 işlem becerisi olmayanlar için büyük kolaylık.'

Dal, mobil uygulamanın uygulama marketlerinde yer alacağını söyledi.

Mobil uygulamayla Tip 1 diyabet hastalarının sorununu çözdüklerini belirten Dal, 'Bildiğimiz kadarıyla literatürde Tip 1 diyabetliler için karbonhidrat sayımı ve insülin doz sürecini otomatik hesaplayan, çözümleyen uygulama yok. Yazılımda mobil uygulama teknolojilerinden faydalandık, uygulama hem Android hem İOS platformlarında çalışacak şekilde teknolojilerle geliştirildi, sistem büyük doğruluk oranında çalışıyor. Patent başvurusuyla projemizi tescillendirmek istiyoruz.' diye konuştu.

- 'Kan şekeri değerini giriyor ve insülin dozu ekranda görünüyor'

Akbulut da çalıştığı endokrinoloji servisinde Tip 1 diyabetliler başta olmak üzere tüm diyabet hastalarının insülin dozlarını ayarlama ve hesaplamada çok sorun yaşadığını gözlemlediğini ifade etti.

Karbonhidrat sayımı hesaplamanın biraz teferruatlı olduğunu belirten Akbulut, şunları kaydetti:

'Bu problemi mühendislik becerimizle mobil uygulama yaparak çözmeyi düşündük. Halihazırda manuel yapılan ve zor olan hesaplama sürecini, yapay zeka destekli bilişim bilgilerimizle mobil uygulama haline getirdik. Tip 1 diyabetli bireylerin bu zor olan ve sürekliliği sağlanamayan hesaplamadan kurtulmasını sağladık. Tip 1 diyabetli birey yemeğinin fotoğrafını çektikten sonra bu yapay zeka tarafından analiz ediliyor, yapay zekaya yüklediğimiz karbonhidrat değerleri yapay zekanın yemekleri tanımasıyla doğru bir şekilde kullanıcıya gösteriliyor, ardından kullanıcı kan şekeri değerini giriyor ve sonra vurması gereken insülin dozu ekranda görünüyor.'

Şirketten yapılan açıklamaya göre, sahte reklamlar ve yapay zeka ile üretilmiş dolandırıcılık içerikleri sosyal medyada hızla artıyor.

Visa'nın Avrupa genelinde gerçekleştirdiği araştırma, dijital ortamda yayılan yanlış bilgilerin, kullanıcıları dolandırıcılık girişimlerine karşı oldukça savunmasız bırakabildiğini ortaya koyarken, dolandırıcılık mağdurlarının ortalama kaybı 165 dolar oldu. Dolandırıcılık vakaları, Avrupa ekonomisine yıllık yaklaşık 9,5 milyar dolarlık zarar olarak yansıyor.

Mağdurlar maddi kaybın çok daha ötesinde, duygusal stres, artan kaygı ve düşen verimlilik gibi ciddi etkilerle de karşı karşıya kalıyor. Çevrim içi dolandırıcılık vakalarının ardından yaşanan sorunları çözmek için ortalama 14 iş günü harcanıyor, bu da bir aylık çalışma süresinin yaklaşık yüzde 70'ine denk geliyor.

Kullanıcıların çevrim içi davranışları da dolandırıcılık riskinin artmasında kritik rol oynuyor. İçeriğin doğruluğunu kontrol etmeden paylaşım yapanlar, doğrulama yapanlara kıyasla iki kat daha fazla hedef alınıyor. Sadece başlıkları taramak, içeriği doğrulamadan paylaşmak veya yapay zeka ile üretilmiş içeriklere güvenmek gibi günlük alışkanlıklar, dolandırıcılar için yeni hedefler yaratıyor.

- Son beş yılda dolandırıcılığa karşı 13 milyar dolarlık yatırım

Kullanıcıların yüzde 44'ü, gerçek sandığı içeriğin, yapay zeka ile üretilmiş olduğunu sonradan fark ettiğini söylüyor. Katılımcıların 3'te biri çoğu zaman içeriklerin sadece başlığını okuyor. Her 5 kişiden biri, içeriğin doğruluğunu teyit etmeden gönderi paylaşıyor.

Sosyal medya üzerinden gerçekleştirilen dolandırıcılık yöntemleri daha karmaşık hale geliyor. Bu durum, tüketici davranışlarını da değiştirerek ekonomi üzerinde belirgin bir etki yaratıyor.

Avrupa'da yaklaşık 9 milyon kişinin, dolandırıcılığa maruz kaldıktan sonra çevrim içi alışveriş alışkanlıklarını değiştirdiği tahmin edilirken, bunun neticesinde dolandırılanların yüzde 28'i çevrim içi alışverişi azaltıyor, yüzde 4'ü ise tamamen bırakıyor.

Yapay zeka, Visa'nın dolandırıcılığı önleme stratejisinin merkezinde yer alıyor. Visa son 30 yıldır ödemelerin güvenliğini sağlamak amacıyla yapay zeka destekli araçlar kullanıyor.

Şirket, son 5 yılda, şüpheli davranışları gerçek zamanlı tespit eden ve dolandırıcılık girişimlerini kullanıcıya ulaşmadan engelleyen akıllı, yapay zeka destekli teknolojilere 13 milyar dolar yatırım yaptı.

Kullanıcıların yüzde 33'ü, yapay zeka tarafından üretilmiş içeriklerin sosyal medyada dolandırıcılıklarını tespit etmeyi zorlaştıracağını düşünüyor, bu durumda farkındalığın teknoloji kadar kritik bir rol oynadığını gösteriyor.

Visa'nın Türkiye'de Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ve Habitat işbirliğiyle yürüttüğü 'Dijitalde Güvendeyim' projesi, dolandırıcılığı yalnızca teknik bir güvenlik riski olarak değil, toplumsal bir sorun olarak ele alıyor.

Projede eğitimler, teorik anlatımlar yerine gerçek dolandırıcılık vakalarına dayanıyor; sosyal mühendislik, oltalama kamu görevlisi taklidi gibi klasik yöntemlerin yanı sıra, yapay zeka ile üretilen sahte ses ve görüntüler de işleniyor.

- Visa yapay zeka destekli güvenlik yatırımlarını artırıyor

Açıklamada görüşlerine yer verilen Visa Türkiye Genel Müdürü Samile Mümin, yapay zekanın, hayatı kolaylaştırırken iş süreçlerini de dönüştürdüğünü belirtti.

Mümin, dolandırıcıların artık yapay zeka araçlarını kullanarak insanları kandırdığını ve çevrim içi kanallara olan güveni zedelediğini vurgulayarak, 'Sahteyi gerçekten ayırt etmek her zamankinden daha zor ve bunun gerçek hayattaki sonucu, kaybedilen para, zaman ve güven.' ifadelerini kullandı.

Bu sebeple yapay zeka destekli inovasyona yatırım yaptıklarının altını çizen Mümin, şöyle devam etti:

'Sektör genelinde iş ortaklarıyla işbirliği yapıyor, tüketicileri güvende kalmaları için gerekli bilgi ve araçlarla güçlendiriyoruz. Visa olarak son 5 yılda, yapay zeka destekli platformların geliştirilmesi de dahil olmak üzere dolandırıcılığı önlemeye yönelik 13 milyar dolarlık yatırım gerçekleştirdik. Bu yatırımlarımız sayesinde, küresel güvenlik araçlarımızla her yıl 40 milyar doların üzerinde dolandırıcılık girişimini engelliyoruz. Örneğin, 2025 Efsane Cuma döneminde bir önceki yıla kıyasla dünya genelinde yüzde 144 daha fazla dolandırıcılık girişimini tespit ettik ve durdurduk. Online dolandırıcılığı gerçekleşmeden durdurmak için çalışmalarımızı sürdürüyoruz.'

- Visa güvenlik uzmanlığını toplumsal faydaya dönüştürüyor

Mümin, güvenlik alanındaki uzun yıllara dayanan uzmanlıklarını, 'Dijitalde Güvendeyim' projesiyle toplumsal faydaya dönüştürdüklerini anlattı.

Eğitimleriyle sosyal mühendislik, oltalama ve yapay zeka tabanlı saldırı gibi yöntemleri gerçek vakalarla anlattıklarının altını çizen Mümin, 'Dolandırıcılık özellikle 55 yaş üzeri bireylerde yoğun duygusal manipülasyonla karşımıza çıkan ciddi bir toplumsal sorun. Bu nedenle eğitimlerde gerçek vakaları ele alıyor ve 'Dur-Düşün-Danış' yani 3D Kuralını yaygınlaştırıyoruz. Daha güvenli bir dijital gelecek için çalışmaya devam edeceğiz.' değerlendirmelerinde bulundu.

Şirketten yapılan açıklamaya göre, Sabancı Topluluğu'nun dijital teknoloji şirketleri SabancıDx ve Bulutistan'da üst düzey atama gerçekleşti.

Enerjisa Enerji'de 2020'den bu yana Bilgi Teknolojileri ve Dijital İş Yönetimi Bölüm Başkanı olarak görev yapan Mehmet Fırat, SabancıDx ve Bulutistan CEO'luğu görevini üstlenecek.

Fırat, Sabancı Topluluğu'na dijital iş kolu odağında hizmet veren, son olarak SabancıDx ve Bulutistan CEO'luğu görevini yürüten Tevfik Kor'dan 1 Ocak 2026 itibarıyla görevi devralacak.

Yeni görevinde, Sabancı Holding ve topluluk şirketlerinin teknoloji ve dijital dönüşüm stratejilerinin üst düzey yönlendirilmesine liderlik edecek Fırat, Sabancı Topluluğu genelinde dijital yol haritasının entegre ve geleceğe dönük şekilde yönetilmesinde rol alacak.

Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Matematik Bölümü'nden 2001'de mezun olan Fırat, Strathclyde Üniversitesi'nde Bilişim Sistemleri Yönetimi Lisansüstü Programı'nı ve 2023'te Northwestern Üniversitesi Dijital Dönüşüm Yüksek Lisans Programı'nı tamamladı.

İş hayatına 2003'te Havelsan AŞ'de başlayan Fırat, çeşitli sektörlerde SAP projelerinde danışman ve yönetici olarak çalıştı. 2009 yılında Başkent Elektrik Dağıtım Şirketi'nde Proje Yöneticiliği yapan Fırat, 2011 yılından itibaren Enerjisa Enerji'de sırasıyla Bilgi Teknolojileri Müdürü, Proje Yönetim Ofisi Grup Müdürü, Bilgi Sistemleri Direktörü ve Bilgi Teknolojileri ve Dijital İş Yönetimi Bölüm Başkanlığı görev yaptı.

Holding iştiraklerinden Teknosa Yönetim Kurulu Üyesi, Sabancı Ventures yatırımlarından yapay zeka odaklı Zack.ai Yönetim Kurulu Başkan Vekili ve elektrikli araçlar şarj istasyonu ağı Eşarj şirketinin de Yönetim Kurulu Üyesi konumundaki Fırat, yeni nesil teknolojiler alanında faaliyetler yürüten Enerjide Dijitalleşme Derneği ile Yapay Zeka ve Teknoloji Derneği'nde ve ODTÜ Spor Kulübü Yönetim Kurulu'nda aktif rol alıyor.

Şirketten yapılan açıklamaya göre, 5G altyapısıyla ilgili çalışmaların yanı sıra uyumlu mobil cihazların yaygınlaşması için faaliyetlerini sürdüren Turkcell, satışa sunduğu Superbox 5G modemlerle kullanıcılarını yeni teknolojiye hazırlıyor.

Mevcut altyapı üzerinden 4.5G ile hizmet veren yeni nesil Superbox, 1 Nisan 2026'da 5G'nin hayata geçmesinin ardından 5G hızına geçecek.

Wi-Fi 7 teknolojisi üzerinden hizmet verecek 5G'li yeni cihazlar, 4.5G'ye oranla bağlantı hızlarında 10 kata kadar daha yüksek performans sağlayacak. Kullanıcılar, bu sayede yüksek çözünürlüklü içeriklerden çevrim içi oyunlara, uzaktan eğitimden akıllı ev çözümlerine kadar pek çok alanda bağlantı kurabilecek.

Turkcell mağazalarından temin edilebilen Superbox 5G modeme yönelik kampanyalar ise şirketin internet sitesinden ve mobil uygulamasından takip edilebiliyor.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Turkcell Satıştan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Kadri Özdal, Turkcell'in, 5G ihalesinde en yüksek bant genişliğini alarak lider operatör kimliğini koruduğunu belirtti.

5G ihale sürecini tamamladıklarını ve hazırlıklarını hızla sürdürdüklerini aktaran Özdal, şunları kaydetti:

'Müşterilerimiz, 5G lansmanı öncesinde Türkiye'deki ilk 5G'li modemi Turkcell mağazalarından satın alabiliyor. Türkiye'yi Superbox teknolojisiyle de ilk biz tanıştırmıştık. Şimdi de 5G uyumlu Superbox modemle müşterilerimize geleceğin teknolojisini bugünden sunuyoruz. Kullanıcılarımız, fiber altyapısı olmasa bile Superbox sayesinde evlerinde fiber hızına kavuşacak. Yalnızca mobilde değil, ev internetinde de Turkcell 5G'nin gücü hissedilecek. Her zaman olduğu gibi geleceğin teknolojisini müşterilerimize bugünden sunuyoruz.'

Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Kulübü ile Eğitim Fakültesi Bilim Sanat ve Teknoloji Kulübü tarafından Prof. Dr. Erdoğan Büyükkasap Kongre ve Kültür Merkezinde düzenlenen 'Beyaz Kıta, Mavi Gelecek: Antarktika'dan Bilim ve İklim Hikayeleri' başlıklı söyleşi yapıldı.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda TÜBİTAK Kutup Araştırmaları Enstitüsü bünyesinde yürütülen ulusal kutup programında görev alan Prof. Dr. Raif Kandemir, 2018 ve 2023'teki ulusal Antarktika bilim seferlerinde yer aldığını ve 10. Ulusal Antarktika Bilim Seferi'nin 2026 yılı başında gerçekleştirilmesinin planlandığını söyledi.

Antarktika'nın 14,2 milyon kilometrekarelik yüzölçümüyle dünyanın beşinci büyük kıtası olduğunu belirten Kandemir, 'Antarktika, aynı anda dünyanın en kurak, en rüzgarlı ve en soğuk kıtası. Rüzgar hızının saatte 300 kilometreye ulaştığı bölgeler var.' dedi.

Kandemir, küresel iklim değişikliğinin kıtadaki buzullar üzerinde ciddi etkiler yarattığını belirterek, 'Dünyadaki içilebilir tatlı suyun yaklaşık yüzde 60-65'i Antarktika'da bulunuyor. Buzulların hızla erimesi, uzun vadede deniz seviyesinde metrelerce yükselme riski taşıyor.' diye konuştu.

Türkiye'nin Antarktika Antlaşması'na taraf ülkelerden biri olduğunu hatırlatan Kandemir, Horseshoe Adası'nda geçici Türk bilim üssünün bulunduğunu, kalıcı üs için çalışmaların devam ettiğini ifade etti.

Dr. Bülent Gözcelioğlu ise 2016'da Antarktika'ya düzenlenen ilk Türk seferine TÜBİTAK'ın iletişim faaliyetleri kapsamında katıldığını ve sefer dönüşünde Antarktika'yı kamuoyuna anlatan çok sayıda yazı, söyleşi ve içerik hazırladığını dile getirdi.

2018'de Prof. Dr. Kandemir ile ikinci kez Antarktika'ya gittiğini aktaran Gözcelioğlu, 'Bu seferde deniz süngerleri üzerine çalıştım. Yaklaşık 53 gün süren yolculukta hem gemide hem de Robert Adası'ndaki çadır kampında kalarak izole yaşamın tüm zorluklarını deneyimledik.' ifadesini kullandı.

Söyleşi, öğrencilerin kutup seferlerinin lojistiği, bilimsel projelere katılım imkanları ve iklim değişikliğinin etkilerine ilişkin sorularının yanıtlanmasının ardından sona erdi.

Programa, EBYÜ Rektörü Prof. Dr. Akın Levent, Rektör Yardımcıları Prof. Dr. Ercan Ekinci, Prof. Dr. Adem Başıbüyük ve Prof. Dr. Çağrı Çırak'ın yanı sıra akademisyenler ve çok sayıda öğrenci katıldı.

Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümünden akademisyen, öğrenci ve TRAC Erzurum Şubesince, olası afetlerde haberleşme sorununa çözüm bulmak ve kesintisiz iletişim sağlamak amacıyla Yükseköğretim Kurulu (YÖK) desteğiyle Araştırma Üniversiteleri Destek Programı (ADEP) kapsamında 'Kablosuz Tümleşik Acil Afet Haberleşme Sistemi' projesi üzerinde çalışma başlatıldı.

Proje kapsamında ilk etapta, Erzurum'daki Doğu Anadolu Gözlemevi'nde röle ve APRS Sistemi kurulumları yapılarak telsizler aracılığıyla bu bölgelerden kesintisiz iletişim sağlandı.

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun hızlı frekans tahsisi, Türk Telekom ile TRT'nin de lojistik ve altyapı desteği verdiği projenin ikinci aşamasında ise düşük güç tüketen Lora Haberleşme ve uzun mesafe Wİ-Fİ omurga sistemleri ile yapay zeka destekli yerli yazılımları ve veri tabanıyla afet anında haberleşmede internet olmadan sesli ve metinsel bilgi akışı sağlanacak.

Dr. Öğr. Üyesi Faruk Baturalp Günay, AA muhabirine, Türkiye'nin deprem ülkesi olduğunu ve bölgede çeşitli fay hatlarının söz konusu olduğunu söyledi.

Haberleşmenin afet yönetimindeki önemini vurgulayan Günay, 'Deprem beklentisi öncesinde oluşabilecek potansiyel tehlikelere karşı bölgemizi, haberleşme anlamında ek haberleşme sistemiyle daha güvenilir ve afete dayanıklı hale getirmek istedik. Bu anlamda var olan teknolojilerle yeni teknolojileri tümleşik halde projemiz kapsamında gerçekleştirmeyi amaçladık.' dedi.

Günay, projenin ilk aşamasında amatör telsizcilik rölesi ve konumlama sistemini hizmete aldıklarını aktardı.

- 'Zaman afet yönetiminde çok önemli'

Projenin ikinci kısmında Erzurum ve ilgili bölgelerde saha haberleşme kutularıyla yetkilendirilmiş kullanıcılar oluşturulacağını anlatan Günay, şöyle konuştu:

'Belirli pilot bölgelerde muhtar ve aza gibi yönetim içerisindeki insanların da haberleşmeye katkı sağlayarak, özellikle oluşacak afetin hemen sonrasında temel maksadımız buydu zaten, ilgili yetkililerin AFAD ve çeşitli merkezlere bilgileri sunabileceği bir haberleşme sistemi oluşturmaktı. Çünkü zaman afet yönetiminde çok önemli. Bu konuda zamanı en kısa şekilde kullanıp, en faydalı şekilde hizmete sunmaya karar verdik. Hedefimiz bölgemizi haberleşme manasında afete dayanıklı hale getirebilmek ve oluşabilecek klasik haberleşme kesintisi haricinde hem vatandaşlarımıza hem de devletimize ek hizmetler sunabilmek.'

Günay, Rektör Prof. Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu, TRAC Erzurum Şube Başkanı Ömer Faruk Özler ile projeye destek verenlere teşekkür ederek, haberleşme sistemini tüm bölgede yaygın şekilde geliştireceklerini kaydetti.

- Yapay zeka destekli yeni röle sistemleri üretildi

TRAC Erzurum Şube Başkanı Özler de proje ile amaçlarının hem araştırma ve geliştirme hem de Kuzey Doğu Anadolu ile Doğu Anadolu Fay Hatları birleşimindeki haberleşme sistemlerini kamu kurum ve kuruluşlarına aktarabilmeyi amaçladıklarını bildirdi.

Atatürk Üniversitesinden alanında uzman akademisyenlerin AR-GE çalışmasıyla yapay zeka destekli yeni röle sistemleri ürettiğini dile getiren Özler, şunları kaydetti:

'Biz var olan sistemlere, Doğu Anadolu Gözlemevi'ne röle ve APRS Sistemlerini ilave ederek kapsama alanımızı daha geniş bir alana yaydık. Bununla coğrafyamızdaki Bingöl, Van ve Erzincan gibi kritik illerimize de haberleşme sistemlerini entegre ederek ileri teknolojilerle halkın kullanabileceği bir duruma getirebilmek istedik. Afetlerde önemli olan ilk kritik saatlerde sahadan haber alabilmek. Biz koordinasyon merkezine haber verebilecek sistemi kurduğumuzda oradaki (afet bölgesindeki) muhtarın mesajla, fotoğrafla ya da sesli veriyle internete gerek kalmadan ulaşabilmesi, aslında amaç bu. Amacımız kamuya bu konuda destek olabilmek ve hızlıca aksiyon alabilmek. '

Özler, projeye destek veren Rektör Prof. Dr. Hacımüftüoğlu'na, akademik ekibe, Türk Telekom Bölge Müdürlüğü ve Bilgi Teknolojileri İletişim Kurumu Bölge Müdürlüğü ve Doğu Anadolu Gözlemevi yetkililerine teşekkür etti.

Şirketten yapılan açıklamaya göre, Huawei'nin Türkiye'deki bulut altyapı hizmetlerine ilişkin rapordaki konumlandırılması, yerelleştirme odaklı yaklaşımının göstergesi oldu.

Huawei Cloud'un 2023'te İstanbul'da devreye aldığı bulut servisleri, işletmelere verilerini Türkiye'de işleme, modern uygulamaları düşük gecikmeyle çalıştırma ve regülasyonlara tam uyum sağlama olanağı sunuyor.

Şirket, 'IDC MarketScape: Türkiye Public Cloud IaaS 2025' raporunda 'Lider' kategorisinde konumlandırıldı.

Huawei Cloud, yerel bulut mimarisi sayesinde işletmelere güvenli, esnek ve ölçeklenebilir altyapı sunuyor. Verinin Türkiye'de işlenmesi, finans, perakende, medya, internet ve iletişim sektörleriyle kamu kurumları için önem taşıyor.

Düşük gecikme süreleri, yüksek erişilebilirlik ve verinin ülke sınırları içinde tutulması gibi temel beklentileri karşılayan şirketin bulut servisi, kurumların buluta geçiş süreçlerini hızlandırıyor.

Huawei Cloud'un Türkiye'de sunduğu hizmetleri yapay zeka uygulamalarından veri analitiğine, yüksek işlem gücü gerektiren dijital iş modellerinden yoğun trafikli çevrimiçi platformlara kadar kullanım alanı sunuyor.

Yerel iş ortaklarıyla geliştirilen entegrasyonlar, geniş geliştirici ekosistemi ve 7 gün 24 saat Türkçe teknik destek, işletmelerin bulut teknolojilerini daha verimli ve sürdürülebilir şekilde kullanmasına olanak tanıyor.

Huawei'nin bulut servisi, gelecek dönemde Türkiye bulut bölgesini yeni servislerle genişletmeyi ve işletmelere dijital projeleri için daha güçlü, güvenilir ve ölçeklenebilir bir altyapı sunmayı hedefliyor.

- 'Kurumların verilerini ülke içinde işleyebiliyor'

Açıklamada görüşlerine yer verilen Huawei Cloud Türkiye Ülke Müdürü Ray Rui, IDC MarketScape 2025'te lider olarak gösterilmelerinin, Türkiye'deki 3 yerel veri merkezi ve 'felaket kurtarma' altyapısıyla işletmelere sağladıkları gerçek değerin teyidi niteliğinde olduğunu belirtti.

Söz konusu yapı sayesinde, kurumların verilerini ülke içinde işleyebildiğini, düşük gecikmeyle çalışabildiğini ve regülasyonlara tam uyum sağlayabildiğini aktaran Rui, şunları kaydetti:

'Bu yaklaşım, özellikle finans, perakende, medya ve kamu sektörleri için kritik öneme sahip. Geniş servis portföyümüz ve rekabetçi fiyatlandırma modelimizle farklı ölçeklerdeki projelere esnek çözümler sunuyoruz. Ayrıca 7/24 Türkçe destek ve yerel iş ortaklarımızla geliştirdiğimiz entegrasyonlar, müşterilerimizin bulut servislerini daha güvenli ve verimli şekilde kullanmasını sağlıyor.'

Rui, Türkiye'deki bulut bölgelerini daha fazla servisle zenginleştirerek Türkiye'nin dijital dönüşüm sürecine katkı sunmaya devam edeceklerini vurguladı.

Şirketten yapılan açıklamaya göre, yıl sonuna kadar devam edecek kampanya kapsamında, kullanıcılar 39 bin 999 lira olan cihazı, depozito fırsatıyla 35 bin 999 liraya satın alabiliyor.

Ön satış döneminde, 'depozito çarpanı' sistemi devreye alındı. Kullanıcılar 999 liralık bir depozito ödemesi yaparak kampanyaya katıldığında, bu tutar satın alım aşamasında ekstra indirim sağlayarak toplamda 4 bin liralık bir fiyat avantajı yaratıyor. Böylece tavsiye edilen son tüketici fiyatı 39 bin 999 lira olan akıllı telefon, 35 bin 999 liraya alınabiliyor. Ayrıca, satın alım işlemini gerçekleştiren tüm kullanıcılara 100 vatt SuperCharger şarj adaptörü hediye edilecek.

'Profesyonel Portreler' konseptiyle pazara giren nova 14 Pro, donanım tarafında portre performansını radikal şekilde değiştiren yenilikler barındırıyor. Cihazdaki Ultra Chroma Kamera sistemi, multispektral ışık verilerini işleyerek standart RGB sensörlere kıyasla yüzde 120 daha yüksek renk doğruluğu sunuyor.

Kamera kurulumunun en dikkat çekici teknik detayı olan 50 mega piksel Ön Ultra Portre Çift Kamera, 0.8x ile 5x arasında değişen zoom aralığıyla hem yakın plan portrelerde hem de geniş açılı grup çekimlerinde net odaklama sağlıyor. 'Ultra Hızlı Anlık Çekim' özelliği sayesinde hareketli sahnelerde netlik kaybı minimize ediliyor.

Cihazda bulunan 'Yapay Zeka ile En İyi İfade' teknolojisi, seri çekimlerde fotoğraftaki kişilerin yüz ifadelerini analiz ediyor. Kapalı göz veya bozuk ifade gibi istenmeyen durumları eleyerek en net kareyi otomatik olarak seçiyor ve kullanıcının müdahalesine gerek kalmadan en iyi sonucu sunuyor.

Suda çözünmeyen ve 5 milimetreden küçük olan mikroplastikler, büyük plastiklerin parçalanmasıyla ortaya çıkabildiği gibi tekstil ürünleri, temizlik malzemeleri ve çeşitli endüstriyel ürünler için sentetik olarak da üretilebiliyor. Boyutları nedeniyle arıtma süreçlerinden kaçabilen bu parçacıklar, rüzgar ve akıntılarla kolayca taşınarak denizlere, göllere ve kıyı ekosistemlerine kadar ulaşıyor. Bu durum, koruma altındaki alanlar da dahil olmak üzere sucul yaşam için giderek büyüyen bir çevresel risk oluşturuyor.

Akdeniz Koruma Derneği ve Akdeniz Üniversitesinden bilim insanları Datça-Bozburun Özel Çevre Koruma Bölgesi'ndeki 17 farklı istasyondan alınan su örneklerinde mikroplastiklerin mevsimsel dağılımını ve potansiyel kirletici kaynaklarını inceledi.

Çalışma sonucuna göre, yapılan örneklemelerde geçen yıl istasyonlarda 1 metreküp suda toplam 3 bin 105 mikroplastik belirlendi. Bördübet'te 97, Alayar'da 110, Emecik'te 127, Karaköy'de 80, Cumalı'da 130, Knidos'ta 267, Yazı'da 287 ve Palamutbükü'nde ise 217 mikroplastik bulundu.

Ayrıca, Kızılbük'te 110, Datça Merkez'de 173, Karaincir'de 197, Aktur'da 140, Lindos'ta 150, İnbükü'nde 127, Selimiye'de 163, Tavşanbükü Adası'nda 177 ve Bozburun istasyonunda 553 mikroplastik tespit edildi.

Suda bulunan en yoğun mikroplastik tipi yüzde 93,7 ile fiber yani lif formunda oldu, bunu yüzde 3,2 ile film yani naylon torbalar çuvallar ve yüzde 2 ile fragmentin yani sert plastik parçacıkları takip etti. En sık karşılaşılan mikroplastik rengi yüzde 72,2 siyah oldu.

Mevsimlere göre mikroplastik yoğunlukları ise 1 metreküp suda toplamda kışın 440, sonbaharda 623, yazın 1207 ve ilkbaharda 833 olarak ölçüldü.

- '17 istasyonun 17'sinde de mikroplastik bulduk'

Akdeniz Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Su Ürünleri Temel Bilimleri Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Olgaç Güven AA muhabirine, Datça-Bozburun Özel Çevre Koruma Bölgesi'nin mikroplastik miktarını ve türlerini incelendiklerini aynı zamanda yüzey suyu örneklemesi yapılan noktalara yakın kıyı alanlarından ve plajlardan da örnekler aldıklarını söyledi.

Araştırmanın yapıldığı 17 istasyonun 17'sinde de mikroplastik bulunduğunu vurgulayan Güven, 'En düşük bulduğumuz kirlilik miktarı 16 partikül ama 16 partikül bile olsa o bölgede bir mikroplastik kirliliği söz konusu. Bir yandan da buranın bir koruma bölgesi olduğunu, ağır bir sanayinin olmadığını da göz önünde bulundurursak, bu da çevresel anlamda dikkat edilmesi gereken noktalardan bir tanesi.' diye konuştu.

Güven, Datça-Bozburun gibi bölgelerde kirlilik seviyelerinin Antalya veya Mersin körfezleri gibi yoğun deşarj ve havza yükü olan yerlere kıyasla göreceli olarak daha düşük olduğunu belirtti.

En yüksek mikroplastik kirliliğini Bozburun ve Knidos'ta, en düşük kirliliği ise Karaköy istasyonunda ölçtüklerine dikkati çeken Güven, yarımadanın kuzeyinin, güneyine göre daha temiz olduğunun altını çizdi.

- Yazın en yüksek mikroplastik miktarı marinaların bulunduğu bölgede tespit edildi

Güven, yerleşimden uzak olmasına rağmen Knidos'ta görülen kirliliğin, Rodos yakınındaki girdap akıntısının suyu biriktirip yayması sonucu yalnızca karasal değil, açık denizden kaynaklı olarak da sahillere taşımış olabileceğini aktardı.

İnceleme yapılan istasyonların genelinde ilkbahar ve yaz döneminde diğer iki mevsime kıyasla daha yüksek kirlilik gözlemlendiğini belirten Güven, 'Yerleşim alanlarına yakın bölgeler için yaz dönemi en kirli dönem ancak kış döneminde de 56 partiküle ulaşan kirliliklerin olduğunu gördük. Örneğin kışın Selimiye'de 56 mikroplastik tespit ettik. Bu da bize oradaki kirliliğin tamamen kıyısal kaynaklı olmadığını, deniz taşınımının etkili olduğunu, ikincisi de mevsimsel örneklemelerde o anda bölgede aktif olan faktörlere bağlı kirlilik durumunun değiştiğini göstermekte. Marina bölgesinde yazın çok yüksek değerler bulunurken, kışın kirlilikte marinaların aktif olduğu noktalardan ziyade yerel halkın yaşadığı alanlarda artış görüyoruz.' diye konuştu.

Güven, Datça-Bozburun Özel Çevre Koruma Bölgesi'nde tespit edilen mikroplastiklerin büyük bir kısmının tekstil liflerinden oluştuğunu ve bu durumun deniz yaşamı üzerinde birçok olumsuzluğa sebebiyet verebileceğini ifade etti.

Koruma alanlarındaki mevzuat kısıtlamalarına rağmen, bölge halkının tarımsal faaliyetleri ve turistlerin gündelik kullanımı sonucunda oluşan atıkların kirliliğe neden olduğuna işaret eden Güven, şöyle devam etti:

'Plajların arka tarafındaki tarım arazileri plajlara sıfır pozisyonda ve oradaki tarımsal aktiviteler plaj bölgelerine kirlilik olarak yansıyor. Değerlendirmelerimizde tespit ettiğimiz kirletici tipleri içerisinde sulamalarda kullanılan hortumlar çok yoğun bir miktara sahip, bunun yanında fide kelepçeleri veya fide taşımada kullanılan plastik kaplar da bölgede gözlenen tarımsal kaynaklı diğer atık tipleri. Onun ötesinde bölgede tespit ettiğimiz kirleticilerden biri de gübre çuvalları. Aynı zamanda bölgede tarımsal zararlılarla mücadele kapsamında kullanılan ilaçların şişeleri de gözlemlenmekte. Bu durum koruma alanının yasal yükümlülükler doğrultusunda kontrolü dışında kalan bölge halkı tarafından yürütülen faaliyetlerin de regüle edilmesi gerektiğini ortaya koyuyor çünkü bölgede sürdürülen günlük faaliyetlerin bu bölgeye olumsuz bir etkisi var.'

- Sorunu kaynağında çözmeye dayalı yaklaşımlar geliştirilmeli

Güven, mikroplastik kirliliğinin sınır tanımayan bir sorun olduğunu ve çözümün ancak küresel işbirliğiyle mümkün olacağını belirtti.

Halkın bilinçlendirilmesi gerektiğine dikkati çeken Güven, bireysel olarak tek kullanımlık plastiklerin azaltılması, çamaşır makinelerine mikroplastik filtre takılması ve genel tüketimin düşürülmesini önerdi.

Güven, endüstriyel ve tarımsal alanlarda ise tesislerin önlem alması, plastik bazlı tarım ürünlerinin alternatiflerinin geliştirilmesi ve atıkların etkin şekilde yönetilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Sucul ortama girmesi sonrasında mikroplastiklerle baş etmenin çok zor ve maliyetli olduğunu aktaran Güven, şunları kaydetti:

'Sizin çöpü alıp uygun bir şekilde bertaraf edileceği yere aktarmanız veya o çöp kutusundan yere saçılmış ve bir sokağın veya bir tarlanın içerisinde dağılmış çöpleri tek tek toplayıp tekrar poşetleyip geri götürüp bertaraf etmeniz arasında çok ciddi zaman, efor ve maliyet farkı var. Dolayısıyla bizim asıl yapmamız gereken şeylerden bir tanesi de bu sorunu mümkün olduğunca kaynağında çözmeye odaklı yaklaşımlar benimsememiz.'

Güven, araştırmanın 3 yıllık kirlilik eğilimini yakalamak için 5 yıllık bir çalışmanın ilk aşaması olduğunu sözlerine ekledi.

Bankadan yapılan açıklamaya göre, kurumsal trendlerden bilimsel araştırmalara, iyilik için geliştirilen uygulamalardan yenilikçi girişimlerin üretken çözümlerine uzanan geniş bir yelpazede yapay zekanın gelişimini ele alan etkinlik, iş dünyası, akademi ve sivil toplum temsilcilerini bir araya getirdi.

Etkinliğin 'İş Dünyası için Yapay Zeka' oturumunda, AITR Eş Başkanı Levent Kızıltan'ın moderatörlüğünde, İş Bankası Genel Müdür Yardımcısı Sabri Gökmenler, Koç Holding Bilgi Teknolojilerinden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı (CIO) Hayriye Karadeniz ve Trendyol Teknolojiden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı (CTO) Cenk Çivici, iş dünyasında yapay zeka uygulamalarının mevcut durumu ve gelecek beklentilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

AITR Eş Başkanı Altan Çakır moderatörlüğünde gerçekleştirilen 'Bilim için Yapay Zeka' oturumunda, Vispera Kurucu Ortağı Aytül Erçil, KUIS AI Merkezi Direktörü Çiğdem Gündüz Demir, ION AI Kurucusu Nazım Kemal Üre ve DataBoss Kurucusu ve Üst Yöneticisi (CEO) Süleyman Serdar Kozat, bilimsel gelişmeler ve uygulama alanları konularını ele aldı.

'Yenilik için Yapay Zeka' oturumu ise Türkiye Bilişim Vakfı Genel Sekreteri Çağdaş Ergin moderatörlüğünde gerçekleştirildi. Yapay Zeka Fabrikası CEO'su Can Bakır, Fribourg Üniversitesi'nden Prof. Dr. Erdem Büyüksağiş, IBM Türkiye CEO'su Işıl Kılınç Gürtuna ve Yuvam Dünya Derneği Başkanı Kıvılcım Kocabıyık, yapay zekanın hukuk, teknoloji, etik ve girişimcilik alanlarında ortaya çıkan yenilikçi uygulamalarını ve bu alandaki geleceğe dönük fırsatları çok yönlü bakış açısıyla masaya yatırdı.

Google ML Başkan Yardımcısı Burak Göktürk, 'Kurumsalda Yapay Zeka Trendleri', Türkiye Bilişim Vakfı (TBV) Yönetim Kurulu Başkanı Faruk Eczacıbaşı ise 'İyilik için Yapay Zeka' başlıklı sunumlarını gerçekleştirdi.

- Ödüller sahiplerini buldu

Etkinliğin programında yer alan ve bu yıl ikincisi düzenlenen Yapay Zeka Fabrikası 2025 Ödülleri de sahiplerini buldu.

Yapay zeka teknolojilerini iş dünyasında, toplumsal fayda alanlarında ve sürdürülebilirlik çalışmalarında etkin biçimde kullanan kurum ve kuruluşların ödüllendirildiği organizasyonda, halk oylamasına binlerce kişi katılım gösterdi. Oylama sonucunda belirlenen kısa liste, yapay zeka ve teknoloji alanında uzman jüri üyeleri tarafından değerlendirildi.

Kapsamlı değerlendirme sürecinin ardından İnovasyon ve İşbirliği Ödülü'nü Borusan Otomotiv, Ekosisteme Katkı Ödülü'nü Türkiye Girişimcilik Vakfı (GİRVAK), Sürdürülebilirlik ve Etki Ödülü'nü Koç Holding, Toplumsal Etki Ödülü'nü Darüşşafaka Cemiyeti, YZF Özel Ödülü'nü de Google Türkiye kazandı.

- 'Giderek büyüyen bir topluluk oluştu'

Açıklamada görüşlerine yer verilen Yapay Zeka Fabrikası CEO'su Can Bakır, Türkiye'de yapay zeka alanında çok dinamik, üretken ve etkisi giderek büyüyen bir topluluk oluştuğunu belirtti.

Topluluğu bir araya getiren, işbirliğini büyüten ve dönüşümü hızlandıran bir rol üstlendiklerine değinen Bakır, 'Yapay zekanın sadece teknoloji değil, insan, toplum ve iş dünyası için ortak bir değer üretme alanı olduğuna inanıyoruz. İş insanları, akademisyenler, araştırmacılar, sivil toplum temsilcileri ve girişimciler aynı masada buluşarak Türkiye'de yapay zekanın bugününü ve geleceğini değerlendirdik. Türkiye için yapay zeka vizyonu, ancak böyle kapsayıcı ve güçlü bir ekosistemle mümkün.' değerlendirmesinde bulundu.

TBV Genel Sekreteri Çağdaş Ergin de yapay zekayı teknolojinin yanı sıra insanlığın geleceğini şekillendirecek stratejik bir güç olarak ele aldıklarını anlattı.

Ergin, 'İyilik İçin Yapay Zeka' yaklaşımının ne kadar kritik olduğunu bir kez daha gördük. Yapay zekayı daha sorumlu, adil ve insan odaklı hale getirmek hepimizin ortak hedefi.' değerlendirmesini yaptı.

AITR Eş Başkanı Altan Çakır, yapay zeka teknolojilerinin kaydettiği üstel ivmenin, akademi, iş dünyası ve kamu üçgenindeki verimlilik parametrelerini kökten değiştiren yeni bir paradigmayı her geçen gün daha önemli hale getirdiğine değindi.

AITR Eş Başkanı Levent Kızıltan da yapay zekanın dönüştürücü gücünü, Google'dan Stanford'a uzanan global bir perspektifle ve alanının en yetkin isimlerinden dinlemenin büyük bir ayrıcalık olduğunu vurguladı.

Kızıltan, 'Kurumsal trendlerden bilimsel derinliğe uzanan program, Türkiye'nin yapay zeka potansiyeli hakkında da fikir veriyor. Hem iş dünyası hem de akademi ile kurulacak temaslar ve paylaşılan içgörüler, önümüzdeki dönem stratejileri için de katılımcılara çok fayda sağlayacak.' ifadelerini kullandı.

KUIS AI Direktörü Çiğdem Gündüz Demir ise yapay zekanın, teknik bir yenilik olmanın ötesinde bilim üretme biçimini köklü şekilde dönüştürme potansiyeli taşıyan bir araştırma yaklaşımı olduğunu belirterek, şunları kaydetti:

'KUIS AI Center olarak önceliğimiz, bu dönüşümün güçlü bir bilimsel altyapıya, nitelikli insan kaynağına ve etik ilkeleri merkeze alan bir araştırma kültürüne dayanmasını sağlamak. Yapay zekanın ülkemizde gerçek bir ivme yaratmasının ancak sürdürülebilir bir bilimsel kapasitenin inşa edilmesi ve AR-GE ekosisteminin güçlenmesiyle mümkün olduğuna inanıyoruz.'

EBYÜ'deki bilim insanları, kent genelinde kurulan 11 sismik istasyondan topladığı verilerle olası bir depremin sarsıntı haritasını oluşturmayı hedefliyor.

Elde edilecek bu harita, riskli bölgelerin belirlenmesine ve doğru kentleşme adımlarının atılmasına bilimsel zemin sağlayacak.

Çalışmaların devamında ise bölge için saniyeler kazandıran yerli erken uyarı sisteminin devreye alınması planlanıyor.

- 'Depremden hemen sonra bir sarsıntı haritası elde etme çabasındayız'

EBYÜ Deprem Teknolojileri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Şevket Özden, AA muhabirine, şehir genelinde deprem sonrası şiddet ve hasar dağılımını tespit etmek için yaygın bir istasyon ağı kurduklarını söyledi.

Enstitüdeki tüm anabilim dallarının sürece katkı sunduğunu ifade eden Özden, şöyle konuştu:

'Buralara koyduğumuz istasyonlar, şehrin merkezinde ve belirli bir sıralamada dağıtılmış durumda. 2026 yılının içerisinde yapacağımız zemin incelemeleri, artı buralardan alacağımız verilerle öncelikle depremin hemen sonrasında bir sarsıntı haritası elde etme çabasındayız. Bunun bir adım sonrasında belediyeden elde edeceğimiz kentleşme haritasıyla, bu sarsıntı haritasını üst üste getirdiğimizde depremden dakikalar sonra şehrin hangi bölgesinde, hangi büyüklükte bir hasarla karşılaşacağımız, hangi binalarda nasıl bir kayıp yaşayacağımızı görebilme şansına sahip olacağız. Bu uzun soluklu bir proje.'

Projenin ikinci aşamasında ise bölge için erken uyarı sistemini hayata geçirmeyi hedeflediklerini belirten Özden, bunun için de özel yazılımlar ve cihazların gerekli olduğunu dile getirdi.

Özden, erken uyarı sistemleri konusunda şu bilgileri verdi:

'Erken uyarı dediğimiz zaman, saatler ya da günler öncesinden bir uyarıdan bahsetmiyoruz. Dakikalar mertebesine dahi ulaşamayan bir süreçten bahsediyoruz. Mesela Erzincan'ı tehdit eden en önemli fay hemen Erzincan'ın doğusunda olan Yedisu Fayı ya da Bingöl'ün kuzeyinde olan fay yapısı. Bu iki fay yapısı Erzincan'ı tehdit ediyor. Yer kabuğunda VS ve VP diye iki ayrı dalganın hareketi vardır. Shear Wave yani kayma dalgası hızı ve P dalgası hızı. P dalgası hızı esasında daha yüksek bir hızdır. Binalara asıl zarar verense daha sonradan gelen S dalgalarıdır. P dalgası ile S dalgasının arasında hız bakımından bir farklılık vardır ve biz bunu kullanarak erken uyarı oluşturma çabasındayız.'

- 'Erken uyarıyı kullanmak istiyoruz'

Yedisu ve Bingöl bölgesinde başlayacak olan yırtılmanın Erzincan'da saniyeler öncesinden tespitinin mümkün olduğunu iddia eden Özden, şunları kaydetti:

'S hızı ile P hızının arasında 3,5 ve 6 kilometrelik bir farklılık var. Bunlardan P dalgası yaklaşık 11 saniye sonra 70 kilometrelik bir mesafeyi aşıp bize gelecek. O dalgayı aldığımız andan itibaren bileceğiz ki yaklaşık olarak 9 saniye sonra şehir sallanmaya başlayacak. Bu insanların kurtulması için çok küçük bir süreç. Ancak mekanik sisteme müdahale etmek içinse çok uzun bir süreç. Mesela asansörlerimize, doğal gaz vanalarımıza, yürüyen merdivenlerimize, dolayısıyla dalga havalimanının pistinde bir ondülasyona sebep olacaksa 9 saniye içerisinde uçağımın kalkmasını engelleyebilirim ya da uçağımın teker konmasını engelleyebilirim. 9 saniye bir hava aracının kurtarılabilmesi için mantıklı ve güzel bir rakam. Dolayısıyla erken uyarıyı bu noktalarda kullanmak istiyoruz.'

Bölgede yaşanacak yırtılmanın ve yerleştirilecek sensörlerin sürenin belirlenmesinde önemli bir faktör olacağını söyleyen Özden, bu sürenin 30 saniyelere varacak bir erken uyarıyı yakalayabilme imkanını verebileceğini öngördüklerini bildirdi.