Fırat Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Siber Güvenlik Operatörlüğü ve Analistliği Bölüm Başkanı Doç. Dr. Muharrem Tuncay Gençoğlu, bağımlılık olgusunu teknolojik, bireysel, toplumsal ve kurumsal boyutlarıyla ele alan iki kapsamlı akademik çalışmada yer aldı.
Prof. Dr. Erol Koçoğlu, Dr. Atikullah Giyasi ve Dr. Mustafa Uzun tarafından hazırlanan “Dijital Bağımlılık” ve “Güç ve Statü Bağımlılığı” adlı eserlerde, Doç. Dr. Muharrem Tuncay Gençoğlu ile gerçekleştirilen kapsamlı söyleşilere yer verildi.
ÖN SÖZÜ CEVDET YILMAZ KALEME ALDI
Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve Bağımlılıkla Mücadele Yüksek Kurulu Başkanı Cevdet Yılmaz’ın ön sözünü kaleme aldığı çalışmalarda, bağımlılıkla mücadelenin yalnızca madde bağımlılığıyla sınırlandırılamayacağına dikkat çekiliyor.
Yılmaz, bağımlılıkla mücadelede kalıcı başarının güçlü kamu politikaları, etkin uygulamalar ve toplumsal farkındalığın birlikte geliştirilmesiyle mümkün olduğunu belirterek bilimsel çalışmaların ve akademik birikimin bu süreçte önemli bir yere sahip olduğunu ifade ediyor.
GENÇOĞLU, DİJİTAL BAĞIMLILIĞIN GÜNDELİK HAYATA ETKİLERİNİ DEĞERLENDİRDİ
Doç. Dr. Muharrem Tuncay Gençoğlu, “Dijital Bağımlılık” adlı eserde yer alan değerlendirmelerinde ekranlarla kurulan ilişkinin bireyin bilişsel, duygusal ve davranışsal ritmi üzerindeki etkilerini ele aldı.
Güne başlarken karşılaşılan ilk dijital içeriğin dikkat yönetimini, stres düzeyini, üretkenliği ve kişiler arası etkileşimin niteliğini etkileyebileceğini belirten Gençoğlu, sabah saatlerindeki bilinçsiz ve reaktif ekran kullanımının bireyi kendi gündemini oluşturmak yerine dış uyaranlara cevap veren bir konuma sürükleyebileceğini ifade etti.
Gençoğlu, bildirimler, sosyal medya akışları ve kısa süreli dijital içeriklerin dikkat parçalanmasına ve alışkanlık döngülerinin güçlenmesine yol açabileceğine işaret etti. Bununla birlikte dijital araçların bütünüyle olumsuz değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayarak, belirleyici unsurun ekranın varlığından çok kullanım amacı, içerik türü ve bireyin dijital araçla kurduğu ilişkinin niteliği olduğunu kaydetti.
“MESELE EKRANIN KENDİSİ DEĞİL, EKRANLA KURULAN İLİŞKİDİR”
Dijital erişimin kesilmesi durumunda bireylerin eksiklik, kaygı, huzur, rahatlama, özgürleşme veya yalnızlık gibi birbiriyle karşıt duyguları aynı anda yaşayabileceğine dikkat çeken Gençoğlu, dijital cihazların artık yalnızca iletişim aracı değil; aynı zamanda bellek, ajanda, bilgi kaynağı, yön bulma sistemi ve sosyal etkileşim platformu hâline geldiğini belirtti.
Sürekli çevrim içi olma hâlinin birey üzerinde görünmez bir performans baskısı oluşturabildiğini ifade eden Gençoğlu, bilinçli ve amaç odaklı dijital kullanımın ise bilişsel düzenlemeyi, üretkenliği ve bireyin kendi yaşamı üzerindeki kontrol duygusunu destekleyebileceğini vurguladı.
GENÇOĞLU, GÜÇ VE STATÜ KAVRAMLARINI ANALİZ ETTİ
Doç. Dr. Muharrem Tuncay Gençoğlu, “Güç ve Statü Bağımlılığı” adlı eserdeki değerlendirmelerinde ise güç ve statü kavramlarının toplumsal ilişkilerden kurumların işleyişine, bireyler arasındaki etkileşimden akademik hayata kadar geniş bir alanda etkili olduğuna dikkat çekti.
Gençoğlu, gücü bir birey, grup veya kurumun diğer aktörlerin davranışlarını, tercihlerini ve eylem kapasitesini etkileyebilme gücü olarak değerlendirirken; statünün tanınma, saygınlık, itibar ve toplumsal konumla ilişkili olduğunu ifade etti.
Güç ve statünün yalnızca görünür yetki ve unvanlarla sınırlı olmadığını kaydeden Gençoğlu, söylem, bilgi üretimi, kurumsal yapı, meşruiyet ve tanınma mekanizmalarının da bu kavramların oluşumunda belirleyici olduğunu belirtti.
“STATÜ AYRICALIK DEĞİL, SORUMLULUK OLMALI”
Gençoğlu, güç ve statü arasındaki ilişkinin doğru kurulmasının önemine dikkat çekerek gücün liyakatle sınırlandırılması, statünün ise sürekli üretim ve ahlaki sorumlulukla desteklenmesi gerektiğini vurguladı.
Gücün doğru kullanıldığında tahakküm yerine ilerlemeye, statünün ise ayrıcalık yerine örnekliğe ve hizmete dönüşebileceğine işaret eden Gençoğlu, güç ve statü arayışının yalnızca bireysel hırslarla açıklanamayacağını; bu yönelimin tarihsel, sosyolojik, kültürel ve kurumsal nedenlerinin de bulunduğunu kaydetti.
“TÜRKİYE BAĞIMLILIĞI KONUŞUYOR” PROJESİ
“Dijital Bağımlılık” ve “Güç ve Statü Bağımlılığı” adlı eserler, Hayat Boşluk Kabul Etmez Bağımlılıkla Mücadele ve Eğitim Derneği tarafından Cumhurbaşkanlığı himayelerinde yürütülen U-BADEM Projesi kapsamında, “Türkiye Bağımlılığı Konuşuyor” temasıyla hazırlanan 16 ciltlik çalışma serisi içerisinde yer alıyor.
Serinin dördüncü cildi olan “Dijital Bağımlılık”, teknolojik araçlar ve dijital platformlarla kurulan ilişkinin bireysel ve toplumsal sonuçlarına odaklanırken; yedinci cilt olan “Güç ve Statü Bağımlılığı” ise güç, itibar, toplumsal konum ve otorite arayışının bağımlılık boyutunu farklı disiplinlerin bakış açılarıyla inceliyor.
Doç. Dr. Muharrem Tuncay Gençoğlu da her iki eserde yer alan değerlendirmeleriyle bağımlılık olgusunun dijital, toplumsal, kurumsal ve etik boyutlarının anlaşılmasına akademik katkı sundu.
